Duif bij Hengelose Dodenherdenking steelt de show

  Dodenherdenking Hengelo 2013

Onder het voortdurende gebeier van klokken liepen eergisteren honderden Hengeloërs naar het oorlogsmonument naast het stadhuis om deel te nemen aan de herdenkingsplechtigheid. Na het spelen van The last post en twee minuten stilte werd een witte duif vrijgelaten. Het dier vloog meteen naar een richel onder de overkapping tussen de zuilen van de gevel van het stadhuis en bleef daar nog een hele tijd zitten. Ik denk dat weinig mensen hebben gezien hoe gestrest en angstig die duif was. Ondertussen vloog een heel andere stadsduif af en aan over de menigte, steeds terugkerend met een takje in de bek. Daar wordt in vrijheid aan de toekomst gebouwd, en dat was mooi om te zien. Wat een contrast met dat gedesoriënteerde, net vrijgelaten symbool voor de vrede! Ik vind het niet erg passend om een duif angst aan te jagen, zeker niet bij een ceremonie voor het herdenken van oorlogsslachtoffers. De duif zit al in het monument, en de natuur voegde er nog een levende aan toe. Het is er al! In plaats van met een duif in de weer te gaan zouden we er beter aan doen om de vrijheid te onderhouden. Vrijheid is immers niet vanzelfsprekend, ook niet in ons vredige landje.

‘Vrijheid spreek je af’ was dit jaar het thema bij de herdenkingsdagen. Wat toepasselijk nu net enkele dagen eerder op de Dam te Amsterdam tijdens de abdicatie van Beatrix twee antimonarchisten door de politie zijn opgepakt, terwijl ze niets hadden misdaan. Ze werden afgevoerd en twee uur vastgehouden. Met de burgemeester van Amsterdam hadden ze de afspraak gemaakt dat ze individueel hun mening mochten uiten met behulp van een bordje, en dat deden ze ook, en niet meer dan dat. Inderdaad, vrijheid spreek je af, maar wat als de sterkere partij zich niet aan de afspraken houdt?

Anninksschool adopteert herdenkingsmonument 68 jaar na bevrijding Hengelo

  Leerlingen bij het herdenkingsmonument voor het Hengelose stadhuis

Vandaag werd de bevrijding van Hengelo herdacht, die zich 68 jaar geleden voltrok. Engelse en Canadese troepen verdreven op 3 april 1945 de Nazi’s en bevrijdden onze stad daarmee van de terreur.  Vrijheid hergeven vroeg het offer van hun leven, zo staat nog steeds te lezen op het herdenkingsmonument bij het stadhuis. Het is een goed gebruik dat het monument, een kunstwerk van Pieter de Monchy uit 1965, jaarlijks geadopteerd wordt door een basisschool, en dat de overdracht plaatsvindt op de dag van de bevrijding. Vanochtend om 9 uur stonden tientallen leerlingen bij het monument. Het was koud, de temperatuur lag net boven het vriespunt, maar de stralende zon gaf de ceremonie iets feestelijks mee. De Dr. A. Kuyperschool gaf de adoptie over aan de Anninksschool. Kinderen lazen eigen gedichten voor over de oorlog, de vervolging van Joden en Anne Frank, en ze legden met burgemeester Sander Schelberg een krans. Nu de mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt langzaamaan uit ons midden verdwijnen is het goed dat jonge mensen even stil staan bij wat er destijds gebeurd is. De gevolgen van grootschalige intolerantie en repressie en de offers om dat teniet te doen mogen niet vergeten worden. Het zijn verhalen waar we zoveel van kunnen leren, ook in tijden van vrede.

Een stukje van het vernielde monument aan het Bevrijderslaantje

Hengelo heeft nog een ander monument dat onze bevrijders herdenkt. Het ligt aan het Bevrijderslaantje in Thiemsland. Het bestaat uit vier glasplaten van bijna een meter hoog en drie meter lang. Op het glas zijn subtiel de namen te lezen van de legereenheden die bijgedragen hebben aan de bevrijding van onze stad. In commemoration of our liberators – ter herdenking aan onze bevrijders – dat was er tot voor kort te lezen. In het weekend van 23/24 maart is er een aanslag gepleegd op dit monument, waarbij een van de glasplaten is verwoest. Misschien is ‘aanslag’ een te groot woord voor een actie die waarschijnlijk voortkomt uit dronkenschap, verveling of frustratie. Maar het voelt wel zo, vooral omdat juist de glasplaat met het woord ‘liberators’ is vernield en vergruizeld, waardoor alle tekst onleesbaar is geworden. De intolerantie lijkt weer te groeien, en dat is ook elders in de samenleving zichtbaar. Het is een sluipend proces dat ons langzaam omlaag trekt, en dat we beter niet kunnen negeren. Een monument vernielen dat verwijst naar onze bevrijding uit terreur kan ook een bewuste aanval zijn op onze bevrijders. En niet alleen op hen, maar ook op onze manier van leven, die gevormd is rond onze democratische rechtsstaat, die we dankzij de offers van onze bevrijders hebben kunnen herstellen en uitbouwen. Laten we vooral niet vergeten wat wij aan hen te danken hebben.