Inspraakprocedure Concept Groenplan Hengelo afgesloten

Kaart hoofdgroenstruktuur is onvolledig

  De Hengelose oude Algemene begraafplaats in herfsttooi

Gisteren was de laatste dag waarop een inspraakreactie gegeven kon worden op het gemeentelijke concept groenplan, dat 6 weken ter inzage heeft gelegen. Naast de visie, de kern van het geheel, ging het ook om de bijbehorende kaart, waarop de hoofdgroenstructuur staat aangegeven. Wat me meteen opviel is dat de oude Algemene begraafplaats aan de Bornsestraat daar geen deel van uit maakt, en op de kaart zelfs niet eens als groen staat aangemerkt, terwijl dit zeer boomrijke kerkhof toch zeker tot de groene longen van Hengelo gerekend kan worden. Het kerkhof heeft de afgelopen jaren niet te klagen gehad over een gebrek aan belangstelling vanwege een herinrichting en daarmee gepaard gaande bomenkap, wat deze omissie des te raadselachtiger maakt. Ook de Dr. Kuyperstraat met 23 monumentale platanen is over het hoofd gezien.

Groen en kansen voor kinderen

Een onderdeel dat ik in de visie te weinig terug vindt is aandacht voor mogelijkheden voor kinderen om  in de stad spelenderwijs met natuur in aanraking te komen. Het belang van deze mogelijkheden moet niet onderschat worden, omdat juist op die manier een basis gelegd kan worden voor een latere positieve houding tot en omgang met natuur. De kinderen van nu zijn de volwassenen van de toekomst: als zij de waarde van groen niet inzien, dan kan dat consequenties hebben voor de leefbaarheid van de stad. De onwenselijke trend om bv. tuinen te bestraten kan dan een nog grotere vlucht gaan nemen. Graag wat meer kansen voor kinderen om op te groeien tussen het groen, bv. door vergroening van schoolpleinen en uitdagende groene speelplekken in parken. Veel geld is daar niet voor nodig, maar creativiteit des te meer.

Al het groen moet in het groenplan

Het groenplan wekt de suggestie dat het gaat over al het groen in de stad. Ik mis echter de aandacht voor het groen met de laagste status, het plaaggroen, ook wel onkruid genaamd. Dit groen wordt doorgaans als ongewenst beschouwd, maar desondanks is het groen. Ik wil ervoor pleiten om ook dit groen in het groenplan op te nemen. Waar voor ander groen beheersmaatregelen in het groenplan, of de uitwerking daarvan, worden opgenomen, zou het logisch zijn om dit ook te doen voor plaaggroen. Daarbij kan de gedachte dat groen een directe relatie heeft met duurzaamheid, dat het een voorwaarde is voor de leefbaarheid van de stad en voor de gezondheid van haar inwoners, mede bepalend zijn bij de bestrijding van overlast door plaaggroen.

Onkruidbestrijding en RoundUp

Momenteel is de situatie zo dat de gemeente twee keer per groeiseizoen stoepen en straten met RoundUp laat besproeien. Dat heeft niets met duurzaamheid te maken. RoundUp komt steeds meer onder vuur te liggen en het middel wordt ervan verdacht dat het o.a. kanker, Parkinson, huidaandoeningen, miskramen en aangeboren afwijkingen veroorzaakt. Het is een weliswaar goedkoop, maar geen veilig middel. Burgers worden blootgesteld aan dit vergif. Uit Duits onderzoek van december 2011 bleek dat de werkzame stof van RoundUp, glysofaat, in de urine van Berlijners aantoonbaar was in concentraties van 5-20 keer de toegestane norm voor drinkwater! Toen er eerder dit jaar  gespoten werd op het trottoir van de Troelstrastraat heb ik zelf geconstateerd dat het vergif zelfs de overkant van deze toch bepaald niet smalle straat kan bereiken. Ik zag in mijn eigen straat een moeder met een baby in haar kinderwagen vlak langs een voertuig lopen dat op de stoep een bespuiting uitvoerde. Ze was zich er stellig niet van bewust dat zij haar kind daarmee in gevaar kon brengen. Kinderen in het algemeen, maar babies in het bijzonder, zijn veel gevoeliger voor vergif dan volwassenen. Wordt daar bij de toelating van vergif wel rekening mee gehouden?

Denken vanuit een op duurzaamheid gerichte groenvisie

Het is beter om plaaggroen een plek te geven in het groenplan, omdat dan vanuit de groenvisie bekeken kan worden of, waar en hoe ingegrepen moet worden. Je kunt dan duurzaamheid, veiligheid, leefbaarheid en gezondheid een rol laten spelen bij deze afweging. Is het bv. echt nodig om twee keer per jaar actie te ondernemen? Moet het minimale groen, dat door onze 50.000 gemotoriseerde vervoermiddelen constant plat wordt gereden en tussen straatstenen echt niet hoger wordt dat 5 mm, beslist weggespoten worden? Volgens mij kan daar heel veel bezuinigd worden, vooral als we ons ook gaan afvragen waarom de gemeente stoepen van onkruid zou moeten ontdoen. De gemeente veegt ook niet de stoepen als er sneeuw ligt. Misschien is het veel slimmer om de verantwoordelijkheid daarvoor bij burgers te leggen. Dan moet wel het gif in de ban. Dat is heel goed uit te leggen vanuit een consistente, op duurzaamheid gerichte groenvisie.

Parende lindepijlstaarten op tuinbezoek

   Parende lindepijlstaarten in een Hengelose stadstuin

 

Ook in een gewone stadstuin zijn soms opvallende nachtvlinders als de lindepijlstaart te zien. Het zijn tamelijk grote vlinders met een spanwijdte van 6-8 cm, die al actief worden als het nog niet echt schemert. Zoals de naam al zegt houden ze zich veel op in lindebomen, waar ze hun eieren afzetten, maar ook iep, els, berk en zoete kers zijn voor hen belangrijk. Het zijn vrij algemene vlinders, die te zien zijn van half april tot half juli.

Natuurlijk moet een tuin wel aantrekkelijk genoeg zijn om deze (en andere) vlinders te kunnen zien. Stenen en buxushaagjes zijn niet erg populair bij vlinders. Voor nachtvlinders is het belangrijk dat ze zich overdag kunnen verbergen in bosjes, hagen of in klimplanten, zoals bijvoorbeeld klimop. Vrouwelijke lindepijlstaarten zijn enigszins oranjeroze getint, terwijl de mannetjes groener zijn. Op de foto van twee parende lindepijlstaarten is duidelijk het verschil te zien. Het vrouwtje heeft een wat beschadigde rechtervleugel vanwege de aanval van een kat, die de laagvliegende vlinder uit de lucht plukte. Ik was er nog op tijd bij, anders was het niet eens tot een paring gekomen. 

Dramatische overlast door vallend blad

Eikenblad bevat looizuur, waardoor het trager verteert

Van bomen heb je drie keer last, heet het in sommige kringen: eerst de bloemen, dan de vruchten en daarna de blaadjes. TcTubantia besteedde vorige week liefst een hele pagina aan het treurige lot van de heer Kok, die al jaren strijdt tegen de overlast van vallend blad van 4 aanpalende gemeentelijke eiken achter zijn tuin in de Roershoek. Zijn gazon heeft er zo onder te leiden dat zelfs zijn tuinman er geen gat meer in ziet. Het kost Kok een hoop geld om het blad te laten verwijderen, want het valt niet alleen op zijn gazon, maar ook in goten en op zijn platte dak. Hij zou graag zien dat de gemeente deze kosten op zich neemt. Inmiddels liet wethouder Janneke Oude Alink weten dat blad juridisch gezien eigendom wordt van degene op wiens terrein het valt. De bladeren van de vier eiken die op het grondstuk van de heer Kok vallen worden daarmee zijn eigendom en dus ook zijn verantwoordelijkheid. Het staat hem vrij om ermee te doen wat hij wil, maar één ding kan hij niet en dat is de gemeente aansprakelijk stellen voor de opruimkosten. Van kap van de eiken kan al helemaal geen sprake zijn, aldus Oude Alink. In de bomenverordening van de gemeente is opgenomen dat natuurlijke verschijnselen zoals bladval geen reden kan zijn voor kap. Gelukkig maar, want anders was het einde zoek.

Inlandse eiken worden bezocht door heel veel soorten insecten, en deze rijkdom trekt weer veel vogelsoorten aan. Daar zou je ook van kunnen genieten! Het gezang van allerlei vogels op de vroege ochtend is immers een prachtig begin van de dag. De frustratie over gevallen blaadjes verdwijnt dan vanzelf naar de achtergrond. Je zou ook nog de tuininrichting aan kunnen passen, geeft Gerda van Olfen-Leferink in een ingezonden brief als tip mee, en als al het andere faalt is het altijd nog mogelijk om te verhuizen naar een van de vele appartementencomplexen die onze stad rijk is. Daar ben je echt van alle ellende verlost.

Modern tuinieren in De Brouwery



De Brouwery met gracht en silogebouw  

Op de plek van de voormalige in 1988 gesloten Hengelosche Bierbrouwerij, ooit één van de grootste van ons land, is onlangs een complex van 89 appartementen opgeleverd ‘met een uniek uitzicht op de Hengelose grachten’ en een fraaie binnentuin. Nu heeft Hengelo helemaal geen grachten, maar geen nood, dat heeft men creatief opgelost door aan één kant van het complex een gracht aan te leggen. Vanwege bodemverontreiniging heeft het lang geduurd voordat hier iets tot stand kon worden gebracht. In 1999 werd het terrein gekocht door Ter Steege Vastgoed uit Rijssen, een ontwikkelingsbedrijf van de Ter Steege Groep, waar ook een bouwbedrijf onder valt dat de bouw toegespeeld kreeg. Met uitzondering van het naoorlogse silogebouw van de oude brouwerij werd alles gesloopt.

Acht energiezuinige en royale herenhuizen maken deel uit van het complex, dat de toepasselijke naam De Brouwery meekreeg. Vijf woonlagen, een dakterras en een ondergrondse, afgesloten parkeergarage. En niet te vergeten een ‘mooie stadstuin’. Verbaasd was ik wel: alle acht tuinen zijn betegeld opgeleverd! Er is geen korreltje aarde te zien. De tegels hebben aan de randen subtiele gaatjes voor de drainage. Zo houden de bewoners de voeten droog bij hevige regenval. Is dit een knieval voor het moderne tuinieren? Alles draait tegenwoordig om stenen, schuttingen en dure tuinameublementen. Groene vingers raken uit de tijd.

Een orchidee in de tuin



Een bloem van de brede wespenorchis wordt bezocht door een wesp

Een van de minst zeldzame inheemse orchideeën, de brede wespenorchis, kan zomaar in je tuin opduiken als de omstandigheden gunstig zijn. Anders dan veel tropische soorten zijn de bloemen van onze inheemse orchideeën bescheiden, zowel van grootte als van kleur. Vaak zijn ze amper een centimeter groot en in het geval van de brede wespenorchis gaat het om pasteltinten die variëren van groenig tot bleekgeel, licht roze en bruinige tinten. Niet spectaculair dus, maar voor wie de moeite neemt om de plant goed te bekijken valt er zeker wat te genieten. Het brede in de naam wijst op het brede blad. Wespen zorgen voor de bestuiving en gaven hun naam mee. Orchideeën leven vaak in symbiose met schimmels, dus alleen als een specifieke schimmel in de grond voorkomt is er kans dat een orchidee ergens gaat groeien. Voor de brede wespenorchis geldt dat ze geen hoge eisen stelt aan de grond. Wel moet deze onbewerkt zijn en vooral niet bemest. Voor orchideeën zijn het laatbloeiers; de bloeitijd loopt van juli tot in september. Ze planten zich ook voort via wortelstokken en vormen onder gunstige omstandigheden bloeiaren tot circa 80 cm hoog. Hoewel de brede wespenorchis in ons land vrij algemeen is valt hij onder de bescherming van de Flora- en Faunawet. De enkele tientallen soorten orchideeën in ons land zijn de afgelopen halve eeuw helaas sterk in aantal achteruit gegaan, vooral door bemesting; ze zijn dan ook voornamelijk nog te vinden in natuurreservaten.

De tuin als schatkamer

Met de klok mee: egel, mereljong, bruine kikker en gerande spanner

Wie de natuur ruimte gunt in de eigen tuin hoeft zich nooit te vervelen. Er is altijd wel iets dat voor een verrassing zorgt. Een gevarieerde natuurlijke beplanting trekt immers allerlei kleine diertjes, zoals spinnen, slakken en insecten, die niet alleen voedsel vormen voor een groot aantal vogels, maar ook voor bijvoorbeeld een leuk dier als de egel. Wie het goed doet kan in de loop van jaren tientallen vogelsoorten over de vloer krijgen en daar hoef je echt geen villapark of stadsrandtuin voor te hebben. Ook op een klein stukje grond in of bij het stadscentum kan het leven zich steeds rijker ontwikkelen als je daar maar voldoende mogelijkheden voor schept. Voedsel, water, beschutting en nestgelegenheid zijn belangrijk, maar ook toegankelijkheid. Egels moeten wel een doorgang kunnen vinden om binnen te komen, wat niet vanzelfsprekend is nu steeds meer tuinen met schuttingen afgescheiden worden. Het beste resultaat krijg je door verbindingen te maken met andere groene tuinen en niet alleen met achterpaden. Dat werkt op dezelfde manier als de ecologische hoofdstructuur, die natuurreservaten met elkaar moet verbinden, zodat dieren zich gemakkelijk en zonder grote risico's kunnen verplaatsen.

Ontspannen tuinieren

Loskomen van het moeten geeft meer ruimte voor ontspanning                      

Veel tuinen gaan tegenwoordig op de schop om ze onderhoudsarm te maken. We hebben wel wat anders te doen dan steeds met die tuin bezig te zijn. Druk, druk, druk, er zijn nog zo veel andere dingen die nog om aandacht vragen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds vaker groen eruit gaat om plaats te maken voor steen. Hagen moeten wijken voor schuttingen. Dat is lekker gemakkelijk, want steen en schuttingen vragen weinig onderhoud. Dat je daarmee ook het leven weg doet, daar staat niet iedereen bij stil.

We maken het ons ook wel erg moeilijk door de hoge eisen die we veelal aan een tuin stellen. Het gras moet kort gemaaid, de randen moeten strak, planten mogen niet door elkaar groeien, onkruid is taboe en slakken moeten bestreden worden. Er is heel veel moeten en dat kost allemaal tijd en energie. Wie los weet te komen van al dat moeten ontdekt al gauw dat tuinieren helemaal niet zoveel tijd hoeft te kosten en bovendien nog leuk is ook. Perfectie is eerder een last dan een lust en kan ontspannen tuineren flink in de weg staan. De natuur is immers niet perfect, kijk alleen al naar al die luizen, rupsen en slakken die wel weg weten met al die mooigevormde blaadjes. Met de bestrijding van die beestjes kun je heel druk zijn, terwijl je ze ook gewoon hun gang kunt laten gaan. In een natuurlijke tuin is doorgaans evenwicht. De aanwezigheid van veel bladverorberende beestjes trekt bijvoorbeeld vogels aan. Zie je de tuin als een provisiekamer voor vogels, vlinders en andere leuke dieren, dan kijk je met andere ogen naar de vraatsporen van slakken en rupsen. Heel veel werk wordt dan overbodig. Genieten van de natuur kan echt in de eigen tuin!

Stop het stenen tijdperk

Een tuinreservaat biedt voedsel en beschutting voor veel dieren                    

Met de enorme bezuinigingen op natuur, die onze regering bezig is dooor te voeren, wordt het belang van stadsnatuur steeds groter. Natuur buiten de bebouwde kom komt steeds verder in de knel, niet alleen door de bezuinigingen, maar ook door ontwikkelingen op het platteland, waar maisakkers en eenvormige graslanden weinig mogelijkheden bieden voor onze wilde flora en fauna. Samen met parken en plantsoenen kunnen de miljoenen particuliere tuinen een vluchtplaats worden voor dieren en planten die het buiten de stad steeds moeilijker krijgen. Ze worden steeds belangrijker voor het in stand houden van de natuurlijke verscheidenheid aan planten en dieren.

Wat is er mooier dan natuur onder handbereik? Zonder kilometers te maken, zonder eerst te stressen in de file of op drukke perrons, ontspannen genieten van vogels, vlinders en talloze andere dieren in de eigen omgeving, dat draagt bij aan een aangenamer leven. Toch zijn er nog steeds veel mensen die om uiteenlopende redenen hun tuin vooral vullen met stenen in plaats van groen. Voor natuur is daar weinig plaats meer. Om deze trend te helpen keren zijn ruim twee maanden geleden de makers van het radio- en tvprogramma Vroege Vogels met steun van verschillende natuurorganisaties en onder het motto 'Stop het stenen tijdperk' begonnen met een informatiecampagne om een natuurlijke tuininrichting te promoten. Op http://www.tuinreservaten.nl/ kan iedere tuinbezitter de eigen tuin aanmelden als tuinreservaat, mits de tuin voldoet aan een aantal eisen. Het gaat niet alleen om zo min mogelijk bestrating, maar ook om andere zaken die je tuin tot een natuurrijke plek maken, zoals bijvoorbeeld voedsel verschaffende bomen en heesters, nestkastjes, doorgangen voor egels naar andere tuinen, een rommelhoekje of een composthoop. Inmiddels hebben al vele honderden mensen hun tuin geregistreerd.