Grote waterteunisbloem woekert in Weusthagpark

Grote waterteunisbloem bedreigt natuur van plassen van Rientjes in Weusthagpark Hengelo

In het water van de plassen van Rientjes, die deel uitmaken van het nieuwe Weusthagpark in het noorden van Hengelo, woekert op circa 20 plaatsen de grote waterteunisbloem. Deze exoot, die oorspronkelijk alleen in Zuid Amerika voorkomt, was tot 2011 vrij verkrijgbaar in tuincentra in ons land, maar de verkoop werd in dat jaar verboden vanwege de groeiende overlast en schade die deze plant, eenmaal uitgezet in de vrije natuur, kan aanrichten. Er is een plek aan de zuidoever van een van de meertjes waar de waterteunisbloem afgelopen zomer heeft gebloeid. Dat duidt erop dat de plant daar al een of enkele jaren groeit. De bloeistengels waren bijna een meter hoog, terwijl op alle andere plekken de plant nog niet verder is gekomen dat het beginstadium: in het water liggende stengels van enkele meters. De bloemen lijken op die van de teunisbloem, maar ze zijn kleiner en het geel is intenser. Het is een mooie plant, maar hij hoort in onze natuur niet thuis en wat veel belangrijker is: hij draagt de dood met zich mee.

De waterteunisbloem is de dood in de pot voor wateren als de plassen van Rientjes, voormalige kleigaten net ten noorden van de A1 in het noordelijke deel van het nieuwe Weusthagpark, dat nog bezig is zijn vorm te krijgen. De plant is een woekeraar van de ergste soort. Stengels kunnen gemakkelijk afbreken en door de wind naar een andere locatie worden geblazen, om daar uit te groeien tot een nieuwe plant. Wortels die blijven zitten kunnen ook weer uitgroeien. Deze plant had eigenlijk nooit verkocht mogen worden. Een vijver in een particuliere tuin groeit er binnen de kortste keren mee dicht. In de oude kleigaten van Rientjes duurt dat wel wat langer, maar het resultaat is hetzelfde. Als er niet wordt ingegrepen, dan groeit op termijn de hele boel dicht met een vlechtwerk van in het water liggende meterslange uitlopers. Dat kan zo’n dicht tapijt vormen, dat het lijkt alsof je er kunt lopen. Dat kan gevaarlijk zijn voor kinderen. De enorme plantengroei trekt zoveel zuurstof uit het water, dat alle leven in de plassen uiteindelijk door zuurstofgebrek afsterft. Wat we dan overhouden zijn dode, dichtgegoeide meren.

De plassen van Rientjes vormen een belangrijk natuurgebied midden in de stad. De meertjes zijn in trek bij allerlei vogelsoorten, zoals ijsvogel, kuifeend, dodaars, brand- en grauwe gans, aalscholver, blauwe reiger, kleine bonte specht en nog vele andere. Vandaag heb ik het waterschap ingelicht over de ‘besmetting’ met de waterteunisbloem. Het is onontkoombaar dat er ingegrepen moet worden. Niets doen is geen optie. Ik hoop wel dat dat gebeurt met respect voor de rijke natuur van de meertjes. Ik heb ervoor gepleit om de oeverbegroeiing zo veel mogelijk te sparen. De meertjes zullen al een klap krijgen door de transformatie tot een stadspark, met de daarbij behorende aanleg van infrastructuur in de vorm van paden. De recreatiedruk zal toenemen. Aan de noordoever zullen drastische veranderingen plaats gaan vinden door het afdekken van asbeststort uit het verleden en door de aanleg van een brug. Het is te hopen dat er na afloop nog iets van deze rijke natuur overblijft.

Meer stadsnatuur op Hengelose braaklanden zeer welkom

TC Tubantia van vandaag bracht een krachtig pleidooi voor meer stadsnatuur op braakliggende terreinen in de stad. Jan Zwienenberg van de KNNV, de vereniging voor veldbiologie, pleitte voor meer ruimte voor de natuur en minder ingrijpen bij de circa dertig braaklanden die Hengelo rijk is, en die vaak al vele, vele jaren wachten op nieuwbouw die maar niet van de grond komt. Met de aanhoudende economische crisis zullen de meeste nog vele jaren braak blijven liggen. Wat een rijkdom zou het aan de stad toevoegen als de natuur daar meer haar gang zou kunnen gaan. Vaak worden deze terreinen meerdere keren per jaar gemaaid. Dat gaat ten koste van de op natuurlijke wijze ontstane bloemenrijkdom. Op een braakliggend terrein vestigen zich al gauw zo’n 30 tot 40 soorten wilde planten, die, als ze eenmaal bloeien, aantrekkelijk zijn voor vlinders en bijen.

  Terrein aan de Marskant voor het maaien: kleine vos op vlinderstruik

Een mooi voorbeeld is het terrein aan de Marskant, waar tot acht jaar geleden het politiebureau stond. Dit terrein is erg afwisselend. Er is een vochtig gedeelte in de buurt van de Berflobeek, een stuk met veel puin aan de straatzijde, en een zandig deel daar tussenin. Er groeien meer dan 40 soorten planten. Exoten als vlinderstruik, schijnhulst, Japanse wijnbes en schijnacacia groeien er naast inheemse flora zoals guldenroede, klaproos, wilgenroosje, wilde bertram, melkdistel en boerenwormkruid. Zoveel diversiteit trekt veel vlinders aan, waaronder distelvlinder, atalanta, dagpauwoog, kleine vos, koolwitje en luzernevlinder. Omdat eigenaar woningbouwcorporatie Welbions hier regelmatig maait, kunnen de vlinderstruiken op het terrein niet hoger groeien dan een meter, terwijl ze gemakkelijk drie meter hoog kunnen worden als je ze met rust laat. Hoe het terrein verandert na een maaibeurt laten de foto’s van eind augustus en begin september goed zien. Van een groen paradijsje naar een barre vlakte: wordt daar iemand blij van?

Wilde kruiden vallen niet bij iedereen in de smaak. Wie er niet door gecharmeerd is heeft het al gauw over onkruid, en waar dat groeit, heet het niet netjes te zijn. Dat kan de achtergrond zijn van veel geklaag over de braaklandjes. Nog onlangs liet het bestuur van voetbalvereniging WBO een noodkreet uitgaan over ‘manshoog onkruid’ tegenover hun pand. Maar zouden deze mensen nu echt een kaalslagvlakte prefereren boven een bloemenweelde? Kunnen we nog wel samenleven met de natuur of zijn we dat verleerd?

  De plek van het voormalige politiebureau aan de Marskant na het maaien

Het terrein aan de Marskant zou er veel op vooruit gaan als er minder aan gedaan wordt. Er zit bodemvervuiling, en dat maakt dat het niet geschikt is voor tijdelijke invulling als een stadsmoestuin. Het beste zou zijn om hier, midden in de stad, de natuur meer ruimte te geven door nog maar één keer per jaar te maaien, maar dan wel later in het jaar, als de bloei voorbij is. Daarbij zou het een goed idee zijn om in elk geval de vlinderstruiken bij het maaien te sparen, zodat ze kunnen uitgroeien. Deze heesters zijn erg waardevol voor vlinders, die het in ons land steeds moeilijker krijgen. Vlinders zijn te beschouwen als vliegende bloemen. Als zij verdwijnen, dan gaat er iets bijzonders verloren.

Jan Zwienenberg heeft al meerdere keren een beroep op de gemeente gedaan om meer ruimte te scheppen voor stadsnatuur op braakliggende terreinen. Dat heeft nog niet veel opgeleverd. Het zou mooi zijn als de gemeente zich zou willen inspannen om op dit vlak iets te bereiken. Zij zou een beroep kunnen doen op eigenaren van braaklandjes, zoals Welbions, om mee te werken aan een natuurlijker, kleurrijker en daardoor aantrekkelijker stad. Het onderwerp valt onder de verantwoordelijkheid van GroenLinks wethouder Janneke Oude Alink, en je zou daarom verwachten dat zij niet afwijzend staat tegenover dit idee.

Belangrijk in dit verband is dat de natuur zelf de mogelijkheden benut die wij haar bieden. Als je de natuur haar werk laat doen ben je goedkoop uit. Je hoeft hooguit een beetje te begeleiden. Vergelijk dat eens met de andere kant van het spectrum: het Wij-land Lange Wemen, waar hoge kosten zijn gemaakt om van een braakland, dat bezig was om vanzelf te vergroenen, een puinvlakte te maken. Er moeten nog meer kosten gemaakt worden om daar een laag geel zand op aan te brengen en dat af te dekken met plastic gras. Dan pas heb je een voetgolfterrein. Behalve het geld zijn er nog meer kosten: luchtvervuiling van vrachtwagens en bulldozers. En dan was er nog de vervuiling door resten plastic, die door het puin gemengd waren, en door de wind de stad in werden geblazen. Dat alles voor een tijdelijke invulling en onder de vlag van het Pact Verantwoord Maatschappelijk Ondernemen. Als veel mensen straks van de voetgolfbaan gebruik gaan maken is dat alles nog enigszins acceptabel, maar zo niet, wat moeten we er dan mee?

In Hengelo is de afgelopen decennia niet alleen veel steen, maar ook veel grijsheid op elkaar gestapeld. Wat meer natuur, wat meer kleur zou zou de stad heel wat spannender, levendiger en aangenamer maken.

Geslaagde bomenwandeling door ‘arboretum’ Klein Driene

  Uitleg bij een winterlinde nabij de Ockeghemstraat

Gisteren vond een interessante bomenwandeling plaats in de uit de jaren ’50 daterende Hengelose nieuwbouwwijk Klein Driene. Onderzoek van twee leden van de locale afdeling van de KNNV, Gerrit Haverkamp en Jan Zwienenberg heeft uitgewezen dat daar maar liefst 86 soorten bomen staan. Dat is uitzonderlijk veel, waardoor je gerust kunt spreken van een arboretum. De meeste bomen dateren uit de beginperiode en staan zowel op gemeentegrond als op terreinen van woningcorporatie Welbions, die enkele jaren jaren geleden is ontstaan na een fusie van het gemeentelijk woningbedrijf St. Jozef en corporatie Ons Belang. Dat destijds drie partijen tot overeenstemming kwamen om een grote diversiteit aan bomen aan te planten mag best bijzonder genoemd worden. Men had in die tijd ook het lef om te experimenteren met soorten die niet direct bekend staan als straatbomen, zoals honingboom en meelbes, die aan resp. de Diepenbrockstraat en de Wagenaarstraat te vinden zijn. De honingboom is een laatbloeier, die pas in augustus en september heel veel kleine, witte bloempjes tevoorschijn tovert. Die zijn zozeer in trek bij bijen, dat ze zelfs van afgevallen bloemen nog de nectar opslurpen. Het zou mooi zijn als deze bomen meer zouden worden  aangeplant, want bijen zitten laat in de zomer vaak om nectar verlegen, omdat de bloei van veel bloemen over het hoogtepunt heen is. Hopelijk weten de gemeente en Welbions het arboretum in stand te houden en er ook lering uit te trekken. Grotere diversiteit in aanplant maakt een straat of buurt interessant, en ongebruikelijke soorten kunnen het toch langdurig uithouden in stedelijk gebied, zo is in Klein Driene gebleken. 

Petitie voor bloemrijke weiden van Vogelbescherming

  Ingezaaid bloemenmengsel op een nieuw aangelegd natuurterrein 

  langs de Grote Veldweg vlakbij Hengelo

De Vogelbescherming is een petitie gestart om meer weilanden van een bloemrijke vegetatie te voorzien. Daarmee wil de organisatie bereiken dat de voortdurende afname van de weidevogelstand gestopt wordt. Moderne weilanden bestaan doorgaans uit nog maar één soort gras, waarbij wilde kruiden volledig zijn verdwenen. In deze monocultures is voor veel weidevogels te weinig eten te vinden. Een halve eeuw geleden waren vogels als kievit, grutto  en veldleeuwerik op het platteland nog alom vertegenwoordigd, maar nu zie je ze steeds minder. De stand is dramatisch achteruit gegaan. De Vogelbescherming probeert het tij te keren en pleit voor 200.000 hectare bloemrijk grasland, dat is 20 % van het totale graslandareaal. Daarmee zouden weidevogels voor ons land behouden kunnen blijven. Dat zou ook een impuls kunnen geven aan het plattelandstoerisme en daarmee aan lokale werkgelegenheid, want veel mensen genieten niet alleen van vogels, maar ook van wilde bloemenpracht. Bijkomend voordeel is dat dit plan ook een oppepper zou zijn voor de bedreigde bijenstand, die evenzeer heeft te leiden van het gebrek aan bloeiende planten. Voor de petitie heeft de Vogelbescherming een speciale site gemaakt met informatie en met de mogelijkheid de petitie te ondertekenen: http://www.redderijkeweide.nl/. Er zijn al 13.000 ondertekenaars.

Kap van Atlasceder bij stadhuis geen uitgemaakte zaak

  De Atlasceder voor het Hengelose stadhuis, gezien vanuit de Burgerzaal

In de vergadering van de commissie Fysiek van eind vorige week over het Definitief Ontwerp van Lange Wemen werd uitvoerig gesproken over de Atlasceder, die gekapt zou moeten worden omdat hij zichtlijnen op het nieuwe plein zou verstoren, een obstakel voor het verkeer zou zijn en niet in de stad zou passen. De stichting Natuur- en Milieuraad pleitte voor het behoud van deze beeldbeplalende boom en overhandigde de voorzitter van de commissie een pak steunbetuigingen. In korte tijd had de stichting ruim 300 handtekeningen en e-mails ontvangen van Hengeloërs die vinden dat de ceder moet blijven. De ceder is gezond, veel groter dan een nieuwe boom, en laten staan is veel goedkoper dan herplant. Bovendien blijft de ceder in de winter groen, en dat kun je niet zeggen van andere bomen in het centrum. De boom geeft dan ook geen bladoverlast.

Mijn eigen inbreng bij de commissie was dat als het echt niet mogelijk is om de ceder op de huidige locatie te handhaven er altijd nog de optie is om de boom te verplaatsen naar een plek op het plein waar zichtlijnen niet verstoord worden. Verplaatsing is volgens BTL, het groenbedrijf waar de gemeente mee werkt, niet duurder dan het planten en verzorgen van een jonge boom tot deze de omvang heeft van de huidige Atlasceder. De afstand die bij verplaatsing overbrugd moet worden is slechts 10 of 20 meter. Met moderne methoden is de slagingskans van een dergelijke operatie bijna 100%, aldus BTL. Zo zou deze ceder, voor veel Hengeloërs een vertrouwd baken op het stenige stadhuisplein, toch voor de stad behouden kunnen blijven.

Het plan om de ceder te kappen gaat volledig voorbij aan de waarde van grote bomen voor de leefbaarheid van onze stad. Onderzoek bevestigt keer op keer dat grote bomen bijzonder waardevol zijn voor de stedelijke leefbaarheid. Een groene omgeving met bomen heeft een positief effect op de gezondheid en leidt tot lagere kosten van zorg en ziekteverzuim. Grote bomen hebben een verkoelend effect wat van groot belang is omdat steden door toenemende verstening steeds meer last krijgen van overmatige zomerhitte. Grote bomen zijn bovendien aantrekkelijk voor flora en fauna en dragen zodoende bij aan biodiversiteit. Grote bomen dragen ook bij aan vermindering van de luchtvervuiling. En last but not least: grote bomen zijn van grote esthetische waarde. Het is daarbij belangrijk om in het oog te houden dat er de laatste 20 jaar veel grote, oude bomen in Hengelo verdwenen zijn, zoals bijvoorbeeld rondom het ROC. Dat proces gaat nog steeds voort. Het bomenbestand van de gemeente is daardoor gemiddeld genomen erg jong. We moeten dan ook zuinig zijn op de oude bomen die we nu nog hebben. Het beste besluit dat de gemeenteraad zou kunnen nemen is deze grote Atlasceder te laten staan.

In de commissie Fysiek bleek vervolgens dat veel partijen er nog niet helemaal uit zijn, en open staan voor de mogelijkheid dat de ceder blijft staan, al dan niet op de huidige locatie.  Pro Hengelo en Christenunie spraken zich uit voor het behoud van de boom, terwijl D’66    aangaf veel voor het behoud te voelen. Burgerbelangen is een van de partijen die de ceder wel kwijt wil. Als enige partij sprak Burgerbelangen zich ook uit tegen een nieuwe grote boom op het plein, met als argument dat de boom daar een sta-in-de-weg zal zijn voor kleine evenementen. Van deze partij moeten we het blijkbaar niet hebben als het om stadgroen gaat. Wethouder Bron kreeg de opdracht mee om een overzicht te maken van de kosten van de drie opties die besproken zijn: kap met herplant, verplaatsing op het plein en de ceder laten staan waar hij nu staat.

Bekijk ook het interview van Rob Lehr van de Natuur- en Milieuraad door RadioHengeloTV: Nieuwsflits van 2 juni (begint bij 2.00 min.).
Meer over de Atlasceder hier

Update: 
http://bomen-in-hengelo.blogspot.nl/2013/06/meerderheid-gemeenteraad-voor-kap.html

Landbouwgif opnieuw onder vuur wegens bezorgdheid over bijensterfte

  Ook wilde bijen zijn kwetsbaar voor vergif

Bijensterfte komt wereldwijd voor en wordt al jaren in verband gebracht met een groep moderne zenuwgiffen die in toenemende mate in de land- en tuinbouw worden gebruikt en die bekend staat als neonicotinoïden. Vergeleken bij DDT is de giftigheidsgraad bijzonder hoog. Het gif zit zo in elkaar dat het zich verspreidt door de hele plant, als met het gif behandeld zaad ontkiemd. Dat betekent dat ook stuifmeel en nectar giftig worden. Bijen  worden zo aan het gif blootgesteld. Omdat het gaat om een zenuwgif werkt het in op hun zenuwgestel. Ze raken erdoor gedesoriënteerd, kunnen het nest niet terugvinden of zijn niet meer in staat om aan andere bijen door te geven waar nectar te halen valt. Bijen doen dat normalerwijs via een ‘dans’. Zo raken bijenvolken verzwakt, wat uiteindelijk leidt tot het verdwijnen van veel volken. In ons land gaat jaarlijks circa 25% van de volken ten onder. De terugloop van bijen (en hommels) is niet alleen slecht voor de biodiversiteit, maar kan ook economische consequenties hebben, omdat bijen en hommels een groot aandeel hebben in de bestuiving van veel van onze voedselgewassen. Gelukkig krijgt dit steeds meer aandacht, zoals vorige week nog naar aanleiding van een brief van Foodwatch Nederland, Milieudefensie en de Bijenstichting aan de staatssecretaris van Economische Zaken Dijksma, die zich vooral bezig houdt met landbouw, natuur en voedselkwaliteit. Deze organisaties vroegen haar de toelating van neonicotinoïden uit voorzorg op te schorten.

Wat mij bij alle publiciteit over neonicotoïden opvalt is dat heel veel aandacht gaat naar de gevolgen voor bijen. Maar wat doet het gif met ons? Omdat deze zenuwgiffen zich door de hele plant verspreiden en er dus niet af te wassen zijn, komt het uiteindelijk ook op ons bord terecht. De berichtgeving over de gevolgen daarvan is erg spaarzaam. In TC Tubantia van 19-3-2012 werd gemeld dat Imidacloprid, een neonicotinoïde, de hersenen van ongeboren kinderen aantast. Wetenschappers hadden dat uit recent Japans onderzoek afgeleid. Het gevaar van dit zenuwgif voor het menselijk zenuwstelsel wordt volgens hen ernstig onderschat. De norm voor het gebruik zou met een factor 1000 scherper moeten worden gesteld. Hier komt ook om de hoek kijken dat bij toelating van een middel de normen zijn afgestemd op volwassenen. Kinderen, en zeker ongeboren kinderen, zijn veel gevoeliger voor resten gif in voedsel en drinkwater. Canadese wetenschappers vermoeden dat de ontwikkeling van Alzheimer en Parkinson kan worden versneld door neonicotinoïden. Amerikaans onderzoek uit 2011 wees uit dat het binnen krijgen van een ander insecticide, dat wat minder sterk werkt op het zenuwgestel, bij zwangere vrouwen de hersenen van de ongeboren vrucht negatief beïnvloeden, wat een achteruitgang van gemiddeld zeven punten op het IQ veroorzaakt zou hebben. Als dat allemaal inderdaad waar is, dan zijn we onszelf langzaam aan het vergiftigen, met als resultaat dat we steeds dommer worden. En dat terwijl onze hersenen de kurk zijn waarop wij mensen drijven. Buiten ons verstand hebben we niet veel om in te zetten: we hebben geen scherpe tanden, klauwen of een pantser, en we zijn traag en slap. Alleen ons verstand houdt ons overeind. Als we dat verkwanselen aan wat korte termijn gewin voor aandeelhouders van grote multinationals, die dit vergif produceren, dan vallen we een keer om. De problemen die we zelf scheppen, zoals overbevolking, milieuvervuiling en klimaatverandering, zullen ons dwingen om goede oplossingen te zoeken. Als we dom worden, dan zullen we niet succesvol zijn.

Wie meer wil weten over gif in ons voedsel is hier een link naar Weet wat je eet.

Roofvogelvervolging speelt weer op in Twente

Vorige week haalde de illegale jacht op roofvogels in Twente weer eens het nieuws. In de gemeente Hof van Twente was een buizerd gevonden die onder verdachte omstandigheden was gestorven, zo viel te lezen in TC Tubantia. De milieupolitie heeft de vogel laten onderzoeken en daarbij was aan het licht gekomen dat het om illegaal afschot ging. Roofvogelvervolging komt elk jaar voor, maar veel slachtoffers worden niet gevonden. Dat maakt het moeilijk om de omvang te bepalen van dit hardnekkige verschijnsel. Hoewel het met de buizerd goed gaat, gaan veel andere roofvogelsoorten in aantal achteruit.

  Deze illegaal gedode buizerd lag aan een bosrand in Hof van Twente

Roofvogels zijn beschermde dieren, die in de natuur een belangrijke functie hebben. Ze houden de populaties waar ze jacht op maken sterk, omdat ze zich bij de jacht richten op zieke of zwakke prooien. Daarmee zijn ze echter ook concurrenten van jagers en stropers, vooral als het gaat om konijnen en fazanten. Veel jagers houden zich aan de regels, maar er zijn ook mensen met een geweer die het fijn vinden om dieren dood te schieten, of die daar graag goed aan willen verdienen. Zolang veel mensen wilde dieren graag op hun bord zien levert een konijn of fazant een leuke bijverdienste op. In beide gevallen kunnen deze mensen concurrenten missen als kiespijn. En dan heb je nog oude jagers die opgroeiden in een tijd dat het nog heel normaal was om op roofvogels te jagen, en die daar niet van los kunnen komen. Er wordt niet alleen op roofvogels geschoten, maar er wordt ook vergiftigd aas ingezet, waardoor ze een nare dood sterven. Meer over roofvogelvervolging is te lezen op roofvogels-hw.

Wie illegale jacht op roofvogels wil helpen bestrijden zou een vondst van een dode roofvogel, die onder verdachte omstandigheden is gestorven, kunnen melden bij de WRN, de Werkgroep Roofvogels Nederland. Deze groep mensen heeft veel kennis van zaken en zij hebben ook goede contacten met de politie. Maar wat is nu verdacht? Als een dode roofvogel langs een verkeersweg ligt is de dood waarschijnlijk veroorzaakt door een aanrijding. In de meeste andere gevallen zou er wel eens iets aan de hand kunnen zijn. Roofvogels sterven natuurlijk ook door ouderdom, ziekte of gebrek, maar in die gevallen kruipen ze weg op een moeilijk toegankelijke plaats. Een dode roofvogel op een open plek, langs een bospad of in een wei is zonder meer verdacht.

Wie een verdachte dode roofvogel vindt en deze wil melden kan terecht bij de regionale steunpunten van de WRN: werkgroeproofvogels. Zij nemen dan contact op met de politie, die de zaak verder zal afhandelen. Het is erg belangrijk om de dode vogel te laten liggen waar hij ligt. Het is net als bij een misdrijf tegen een mens: de politie moet de plaats delict ongeschonden in ogenschouw kunnen nemen. Het beste is om een foto te maken, maar nog belangrijker is de exacte vindplaats te noteren, met GPS, of door middel van een (staf)kaart, of anders door een goede beschrijving. Deze informatie kan dan doorgegeven worden aan de WRN. Hoe meer mensen alert zijn en in actie komen tegen deze illegale praktijken, des te lastiger het wordt voor daders om toe te slaan. 

Laatste kans om je stem te geven voor natuur Overijssel

De omgeving van de Tankenberg bij Oldenzaal maakt

        deel uit van de EHS

Morgenavond om 24.00 uur verloopt de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen tegen de bezuiniging die provincie Overijssel wil maken op de aanleg van de provinciale Ecologische hoofdstructuur. Natuurorganisaties hebben een oproep gedaan aan iedereen die natuur belangrijk vindt om een protestmail naar de provincie te sturen. Hoe meer mensen protesteren tegen het uitkleden van de voor de biodiversiteit zo belangrijke EHS, hoe lastiger het voor het provinciebestuur is om deze onzalige plannen door te zetten. De mail moet gestuurd worden naar omgevingsvisie@overijssel.nl o.v.v. EDO nr. 2046587 en gericht zijn aan Provincie Overijssel, tav. secretariaat RB. Voor meer informatie zie http://www.overijssel.nl/thema's/ruimte-wonen/omgevingsvisie-0/actualisatie/. Een voorbeeld en een kaart van de EHS zijn te vinden op de site van Landschap Overijssel. Op de kaart, die tot in detail bekeken kan worden, staat in rood aangegeven welke delen van de EHS niet zullen worden aangelegd. In de regio Hengelo gaat het dan met name om het niet aanleggen van een verbinding tussen het Dinkel- en het Reggedal. 

Ik ben nogal  geschrokken van het lage ambitieniveau dat uit plan naar voren komt. Jarenlang heeft Overijssel zichzelf gepromoot als ‘Tuin van Nederland’, waar volop rust en natuur voorhanden is, om daarmee bestedingen in de toeristisch/recreatieve sfeer te genereren. Dat heeft inderdaad gewerkt, en Overijssel is een populair gebied geworden om te genieten van natuurlijke schoonheid. Helaas gaat de natuur in onze provincie al jarenlang gestaag achteruit. De soortenrijkdom in de natuurgebieden staat onder druk door o.a. vervuiling, klimaatverandering en versnippering. Juist tegen de gevolgen van deze bedreigingen zou een goede, uitgebalanceerde EHS iets kunnen uitrichten. 

Willen we onze provincie aantrekkelijk houden voor bezoekers, maar ook voor de eigen bevolking, dan is het noodzakelijk om het landschap aantrekkelijk te houden. Daarvoor dient er geïnvesteerd te worden in maatregelen die een duurzaam aantrekkelijk landschap waarborgen. Dat daarop beknibbelt wordt vanwege uit de financieel-economische crisis voortkomende beperkte financiën is begrijpelijk, maar een grote bezuiniging zoals de provincie nu voorstelt gaat alle perken te buiten. 

Een goede EHS is een investering voor de lange termijn. Hier geldt dat goedkoop duurkoop is. Een uitgeklede versie, zoals er nu voorligt, gaat op termijn niet alleen ten koste van de biodiversiteit, maar zal ook leiden tot omzetverlies en verlies van werkgelegenheid in de toeristisch-recreatieve sector. Overijssel lijkt niet te beseffen dat het niet de enige provincie in het oosten van het land is die over natuur beschikt. Afgezien van Duitsland zijn Gelderland en Drente goede concurrenten. Beide provincies nemen de uitbouw van de EHS serieus en laten zien dat zij gericht zijn op lange termijn oplossingen en niet op kortstondig gewin.

Natuurrijke kaalslagprairies verrijking voor de stad

  Op een kaalslagterrein langs de Marskant staat een groepje
  koningskaarsen met lange gele bloemaren te pronken

De afgelopen jaren is er regelmatig discussie geweest over de meer dan 30 kaalslagterreinen in Hengelo, waarvan er ook enkele in de binnenstad liggen. De terreinen zijn ontstaan na sloop, met de bedoeling ze te bebouwen met kantoren of appartementen. Al vele jaren liggen ze braak, want de nieuwbouw komt maar niet van de grond. Het lijkt erop dat we binnen afzienbare tijd weer een kaalslagvlakte erbij krijgen, want deze week werd bekend dat de gemeente de monumentenstatus van het oude, uit het begin van de jaren 30 daterende badhuis aan de Oldenzaalsestraat heeft ingetrokken, zodat niets de sloop nog in de weg staat. Een projectontwikkelaar, die er prijs op stelt dat zijn naam niet genoemd wordt, wil op deze plek, waar velen hebben leren zwemmen, appartementen bouwen. Alsof de woningmarkt in Hengelo daar al niet mee oververzadigd is! Dat kan dus nog wel eens heel erg lang gaan duren. Of hij gaat desondanks snel bouwen, met het risico dat het gebouw jarenlang praktisch leeg blijft staan, zoals bijvoorbeeld het in 2010 opgeleverde appartementencomplex De Brouwerij. Als het daadwerkelijk tot sloop komt zou het voor de stad beter zijn als het terrein een stadsprairie wordt. Leegstand is er al meer dan genoeg en het geeft de stad zo’n naargeestig en troosteloos aanzien. De prairies ontwikkelen zich juist steeds meer tot natuurterreinen, waar veel soorten wilde planten zich kunnen ontwikkelen. In voorjaar en zomer schitteren allerlei bloemen, zoals bijvoorbeeld teunisbloemen aan de Dennenbosweg, een veld gele honingklaver aan de Oldenzaalsestraat, daar waar vroeger discotheek Groothuis stond, of koningskaars op het terrein op de hoek van de Marskant en de Brugstraat. Van bloemen wordt je vrolijk, geniet ervan!

Zijn weilanden natuur?

  

Natuur in de Eifel: weilanden vol bloemen

Nederland is in de EU het land met de minste natuur, hoewel demissionair staatssecretaris Bleker daar vast heel anders over denkt. Was hij niet degene die vond dat ook gewone weilanden natuur zijn? Het meeste grasland in ons land wordt zwaar bemest en bespoten en bevat daardoor weinig anders dan gras van één soort, vaak Engels raaigras.  Daar maakt de inheemse flora en fauna weinig kans meer; je kunt gerust spreken van groene woestijnen. Het is natuurlijk wel zo dat ook Engels raaigras natuur is, maar dat maakt van zulke weilanden nog geen natuurrijke plek. Soms is het goed om bij de buren te kijken hoe het ooit ook bij ons was, want je zou al die groene weilanden bijna normaal gaan vinden. Zo struikel je in de hogere delen van de Eifel nog over weilanden boordevol bloemen, en de daarbij behorende en bij ons schaars geworden zaad etende vogels, zoals geelgors en kneu. Dat je daar herten, vossen en met een beetje geluk zelfs zwarte ooievaars bij cadeau krijgt is mooi meegenomen. Zulke weilanden natuur noemen, ja daar kan ik in komen.

Nieuw gemeentelijk groenplan in de maak

Volgende maand ligt het concept op tafel van een nieuw stedelijk groenplan voor Hengelo. Een snoer van ‘groene parels’ zal daarvoor de basis vormen, berichtte TC Tubantia vandaag. Het gaat daarbij om ecologisch waardevolle gebieden die met elkaar zullen worden verbonden, zoals onder meer de begraafplaatsen, de tuindorpvijver, beken en waterlopen, monumentale en bijzondere bomen, parken en andere groene longen. Verschillende groene organisaties kunnen meedenken, o.a. KNNV en de Natuur- en Milieuraad, maar ze achten zich niet medeverantwoordelijk voor het eindresultaat.

Na alle commotie over de 8000 bomen eind vorig jaar is dit een mooi streven dat de stad echt verder kan brengen. Het is immers bekend dat losstaande gebiedjes ecologisch verarmen als er geen verbindingen zijn met andere gebieden. Het is wel van belang dat het beheer meer afgestemd moet worden op het behouden en liefst vergroten van de ecologische rijkdom. Dat vereist wel een cultuuromslag, want te vaak is het beheer nog afgestemd op beheersing, op netjes. Er wordt bijvoorbeeld te veel gif gespoten. Vorig jaar september werden in het Wilbert zelfs kale straatstenen besprenkeld met Round Up, een uiterst smerig en gevaarlijk goedje.

Een kale boel resteert na het maaien van al het riet in de grachten.        

Er wordt ook te veel gemaaid. Een mooi voorbeeld daarvan is het volledig wegmaaien van alle riet in de grachten rond de plek waar tot 1821 Huys Hengelo heeft gestaan. Dat gebeurde vlak voor het invallen van de winter. De groep eenden, het dozijn waterhoentjes en het paartje meerkoeten, dat zich daar kortgeleden vestigde, hebben nu geen enkele dekking meer. Ook de waterplanten zijn verdwenen. Je zou toch denken dat de gemeente vanwege de bezuinigingen wel op een betere manier haar geld kan besteden. Een jaar geleden is er ook riet gemaaid, maar toen bleef nog de helft staan. Je gaat bijna denken dat deze kaalslag te maken heeft met het peperdure kunstwerk Watereiland van Jeroen Hoogstraten, dat vorige herfst op het stenen eiland is aangelegd. Zonder riet kun je het ongehinderd van alle kanten bekijken. Gelukkig dat de watervogels er nog zijn, want anders was dit nu een heel erg dode bak water. Terwijl het een parel zou kunnen zijn!

Zie ook 'Maak het groen!'.

Groeiend verzet tegen Blekers natuurwet

Aalscholvers in het Hengelose Weusthagpark                           

Wat is natuur nog in dit land?

Een maaiveld met een borderrand
Drie plastic rozen op een vaas
Een schilderij waarop een haas
Een vogelkooitje aan de wand
Dat is natuur, in Nederland

Geïnspireerd door de beginregel van het gedicht De Dapperstraat van de grote dichter J.C. Bloem zou een toekomstige dichter op deze manier uiting kunnen geven aan de verbleking van de natuur in ons land. Zo’n vaart als in het gedicht zal het in werkelijkheid wel niet zo snel lopen, maar een feit is dat onze natuur flinke klappen zal krijgen als de nieuwe Wet Natuur van staatssecretaris Bleker in werking treedt. Bleker wil 70% van het budget voor natuur wegbezuinigen, de bescherming van een groot aantal natuurgebieden opheffen en de beschermde status van zo’n 80 dier- en 100 plantensoorten elimineren. Noodzakelijke verbindingszones tussen natuurgebieden worden nauwelijks nog aangelegd, landschappelijke waarde en ongereptheid zijn zaken die er niet meer toe doen, en vogels, dassen en andere dieren mogen opzettelijk verstoord worden. Jagers krijgen ruim baan om nog meer diersoorten te bejagen, ook in natuurgebieden! In 1995 was er juist kamerbrede overeenstemming dat de jacht in natuurgebieden niet thuishoort. Zaken waar tientallen jaren voor gestreden is worden in één klap onderuit gehaald. In de nieuwe natuurwet is er weinig voor nodig om afschotvergunningen te verstrekken. Zo is bv. alleen al het voorkomen van (vermoedelijke!) schade aan de visserij (dus ook de sportvisserij) genoeg om een vergunning af te geven om aalscholvers te schieten. Momenteel geldt nog de regel dat er alleen afschotvergunningen voor aalscholvers kunnen worden verleend als bewezen is dat ernstige schade wordt toegebracht aan de beroepsvisserij. Volgens Nico de Haan, ambassadeur van de Vogelbescherming, zijn die bewijzen tot nu toe niet geleverd. Door de nieuwe wet kan er straks op ruime schaal op aalscholvers gejaagd worden. Maar ook ganzen en andere trekvogels zullen de dupe worden. De toename van de jacht zal een sterk verstorende werking hebben, en dat zullen recreanten ook merken. Dieren zullen schichtiger worden. Er valt straks minder te zien.

Terwijl voor de Rijksoverheid de zorg voor de natuur geen issue meer is, laten steeds meer betrokken burgers zien dat zij wel hart hebben voor de natuur. Vorige week donderdag is de Partij voor de Dieren een sympathieke actie begonnen om een protestbos tegen de nieuwe Wet Natuur te planten. Iedereen kan voor 5 Euro een boom kopen. De stand staat inmiddels op ruim 22.000 bomen. Komende zaterdag worden ze geplant op een locatie in de provincie Utrecht. Kopers kunnen ze zelf poten of dat vrijwilligers laten doen. Maar ook daarna kunnen nog steeds bomen gekocht worden.

Na druk actiecomité staakt gemeente rooien in Hasseler Es

Een gesloopte houtwal achter de Cruys Voorberghstraat wordt afgevoerd       

Het actiecomité Een Groene Wijk Maak Je Samen heeft afgelopen week opnieuw bereikt dat de gemeente het rooien van openbaar groen in de wijk Hasseler Es staakt. Ook begin dit jaar was dat al eens gelukt nadat wijkbewoners massaal kritiek uitten tijdens een protestvergadering over kaalslag in het groen. De gemeente riep daarop een klankbordgroep in het leven, waarin zowel het comité als de wijkraad waren vertegenwoordigd, aangevuld met een lid van de KNNV en de Natuur- en Milieuraad. Het comité schreef medio november een brief aan de voorzitter van de klankbordgroep met het verzoek een aantal punten op de agenda voor de volgende vergadering te plaatsen. Het ging om tijdige informatie over projecten die de gemeente van plan was uit te voeren, en inspraak over de aanpak daarvan. Prompt werd de vergadering door de gemeente afgelast met als argument dat gezien de ingebrachte agendapunten een vergadering niet zo goed uit kwam. Het lijkt erop dat de gemeente eigenlijk niet bereid is te overleggen, constateert het comité in een persverklaring, terwijl ondertussen de kaalslag gewoon doorgaat. ‘Ons geduld met het college van B&W is op’.

Vlak voordat de gemeente het rooien stopzette sneuvelde o.a. nog een houtwal achter huizen in de Cruys Voorberghstraat. Met een grote grijper werd het groen uit de grond gerukt en daarna verdween alles in een enorme container. Volgens Jantine Lasonder zijn er vast wel een paar egels mee gegaan, want de houtwal was zo dicht dat als er een bal ingeschoten werd je die er niet meer eruit kreeg. Behalve rode kornoelje ging er ook o.a. meidoorn, lijsterbes en hazelaar tegen de vlakte. De eekhoorns zullen het nu ook wel voor gezien houden. De inspraak stelt niets voor, zei ze. Bewoners mogen alleen meepraten over wat er opnieuw ingeplant wordt. Je krijgt een lijst waarop je vier soorten mag aankruisen. Het is de bedoeling dat de nieuwe heesters niet hoger worden dan een meter. Ze moeten machinaal gemaaid kunnen worden, en daar zal de bezuiniging wel in zitten. Wat een armoe!

Bezwaar maken bij dreigende bomenkap

Eenvormige nieuwe aanplant contrasteert sterk met de grote            
biodiversiteit in de nog niet gerenoveerde delen van de Hasseler Es   

De irritaties over kaalslag in de Hasseler Es laaien weer op, kopte vanochtend TC Tubantia. Er gaat daar de komende tijd weer flink wat groen op de schop. Renovatie van (bos)plantsoen noemt de gemeente dat, en daarbij sneuvelen niet alleen de heesters, maar ook gaan er bomen tegen de vlakte. Leonard Schenck van het comité ‘Een groene wijk maak je samen’ vraagt zich hardop af of het comité niet uit de door de gemeente ingestelde klankbordgroep moet stappen. De oppositie, Pro Hengelo, CDA en VVD, is not amused. Dat geldt ook voor Jantine Lasonder, die al jaren het groen achter haar huis onderhoudt. Bewoners worden met de klankbordgroep in slaap gesust, zegt ze. ‘En dan organiseer je je niet meer, omdat het zo zinloos is.’

Het is beslist niet zinloos als burgers zich verzetten tegen ongewenste ontwikkelingen met het groen in hun buurt, dat heeft het verleden wel bewezen. Tijdens de vorige coalitie heeft de Woolderparkgroep tot aan de rechter geageerd tegen de kap van bomen in het gebied van het gezondheidspark met als resultaat compensatie voor de kap. Het actiecomité Bomenkap Oude Begraafplaats Nee! verzamelde vorig jaar 372 handtekeningen tegen de kap van 35 bomen en wist zo een handvol bomen te redden. Het comité Groen voor poen maakte bezwaar tegen de kap van 9 bomen langs de Sloetsweg, waardoor de belangrijkste twee, een grote linde en een dikke schietwilg, niet gekapt worden. Het is waar, het zijn maar gedeeltelijke successen, maar ook gedeeltelijke successen zijn successen. Het is echt belangrijk dat we alert zijn en actie ondernemen als we de indruk hebben dat er iets niet klopt met wat de gemeente van plan is met het groen rondom ons. Als niemand iets doet, dan gebeurt het gewoon, en dan zijn we die bomen kwijt. Bezwaar maken tegen ongewenste kapplannen is niet moeilijk, maar vraagt wel aandacht. Binnenkort hierover meer.

De tuin als schatkamer

Met de klok mee: egel, mereljong, bruine kikker en gerande spanner

Wie de natuur ruimte gunt in de eigen tuin hoeft zich nooit te vervelen. Er is altijd wel iets dat voor een verrassing zorgt. Een gevarieerde natuurlijke beplanting trekt immers allerlei kleine diertjes, zoals spinnen, slakken en insecten, die niet alleen voedsel vormen voor een groot aantal vogels, maar ook voor bijvoorbeeld een leuk dier als de egel. Wie het goed doet kan in de loop van jaren tientallen vogelsoorten over de vloer krijgen en daar hoef je echt geen villapark of stadsrandtuin voor te hebben. Ook op een klein stukje grond in of bij het stadscentum kan het leven zich steeds rijker ontwikkelen als je daar maar voldoende mogelijkheden voor schept. Voedsel, water, beschutting en nestgelegenheid zijn belangrijk, maar ook toegankelijkheid. Egels moeten wel een doorgang kunnen vinden om binnen te komen, wat niet vanzelfsprekend is nu steeds meer tuinen met schuttingen afgescheiden worden. Het beste resultaat krijg je door verbindingen te maken met andere groene tuinen en niet alleen met achterpaden. Dat werkt op dezelfde manier als de ecologische hoofdstructuur, die natuurreservaten met elkaar moet verbinden, zodat dieren zich gemakkelijk en zonder grote risico's kunnen verplaatsen.

Ontspannen tuinieren

Loskomen van het moeten geeft meer ruimte voor ontspanning                      

Veel tuinen gaan tegenwoordig op de schop om ze onderhoudsarm te maken. We hebben wel wat anders te doen dan steeds met die tuin bezig te zijn. Druk, druk, druk, er zijn nog zo veel andere dingen die nog om aandacht vragen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds vaker groen eruit gaat om plaats te maken voor steen. Hagen moeten wijken voor schuttingen. Dat is lekker gemakkelijk, want steen en schuttingen vragen weinig onderhoud. Dat je daarmee ook het leven weg doet, daar staat niet iedereen bij stil.

We maken het ons ook wel erg moeilijk door de hoge eisen die we veelal aan een tuin stellen. Het gras moet kort gemaaid, de randen moeten strak, planten mogen niet door elkaar groeien, onkruid is taboe en slakken moeten bestreden worden. Er is heel veel moeten en dat kost allemaal tijd en energie. Wie los weet te komen van al dat moeten ontdekt al gauw dat tuinieren helemaal niet zoveel tijd hoeft te kosten en bovendien nog leuk is ook. Perfectie is eerder een last dan een lust en kan ontspannen tuineren flink in de weg staan. De natuur is immers niet perfect, kijk alleen al naar al die luizen, rupsen en slakken die wel weg weten met al die mooigevormde blaadjes. Met de bestrijding van die beestjes kun je heel druk zijn, terwijl je ze ook gewoon hun gang kunt laten gaan. In een natuurlijke tuin is doorgaans evenwicht. De aanwezigheid van veel bladverorberende beestjes trekt bijvoorbeeld vogels aan. Zie je de tuin als een provisiekamer voor vogels, vlinders en andere leuke dieren, dan kijk je met andere ogen naar de vraatsporen van slakken en rupsen. Heel veel werk wordt dan overbodig. Genieten van de natuur kan echt in de eigen tuin!

Stop het stenen tijdperk

Een tuinreservaat biedt voedsel en beschutting voor veel dieren                    

Met de enorme bezuinigingen op natuur, die onze regering bezig is dooor te voeren, wordt het belang van stadsnatuur steeds groter. Natuur buiten de bebouwde kom komt steeds verder in de knel, niet alleen door de bezuinigingen, maar ook door ontwikkelingen op het platteland, waar maisakkers en eenvormige graslanden weinig mogelijkheden bieden voor onze wilde flora en fauna. Samen met parken en plantsoenen kunnen de miljoenen particuliere tuinen een vluchtplaats worden voor dieren en planten die het buiten de stad steeds moeilijker krijgen. Ze worden steeds belangrijker voor het in stand houden van de natuurlijke verscheidenheid aan planten en dieren.

Wat is er mooier dan natuur onder handbereik? Zonder kilometers te maken, zonder eerst te stressen in de file of op drukke perrons, ontspannen genieten van vogels, vlinders en talloze andere dieren in de eigen omgeving, dat draagt bij aan een aangenamer leven. Toch zijn er nog steeds veel mensen die om uiteenlopende redenen hun tuin vooral vullen met stenen in plaats van groen. Voor natuur is daar weinig plaats meer. Om deze trend te helpen keren zijn ruim twee maanden geleden de makers van het radio- en tvprogramma Vroege Vogels met steun van verschillende natuurorganisaties en onder het motto 'Stop het stenen tijdperk' begonnen met een informatiecampagne om een natuurlijke tuininrichting te promoten. Op http://www.tuinreservaten.nl/ kan iedere tuinbezitter de eigen tuin aanmelden als tuinreservaat, mits de tuin voldoet aan een aantal eisen. Het gaat niet alleen om zo min mogelijk bestrating, maar ook om andere zaken die je tuin tot een natuurrijke plek maken, zoals bijvoorbeeld voedsel verschaffende bomen en heesters, nestkastjes, doorgangen voor egels naar andere tuinen, een rommelhoekje of een composthoop. Inmiddels hebben al vele honderden mensen hun tuin geregistreerd.

De Titanic bijsturen

De ondergang van de Titanic   (aquarel, 1988)                            

Gisteren hadden Bert Roos en ik opnieuw een gesprek met wethouder Janneke Oude Alink over de beoogde bomenkap op de oude begraafplaats, waarvoor de gemeente anderhalf jaar geleden een kapvergunning heeft afgegeven. Door alle commotie over de omvang van de herinrichting en de missers die er gemaakt zijn is het inmiddels een slepende kwestie geworden. De wethouder probeerde begrip te kweken voor de lastige situatie waarin de gemeente zich bevindt. Er zijn in Hengelo veel mensen die pleiten voor een natuurlijker aanpak, waarbij bijvoorbeeld niet al het boomblad weggehaald wordt, maar er zijn er misschien nog wel meer die het liefst zouden zien dat elke scheefgewaaide grashalm onmiddellijk door de gemeente wordt rechtgeharkt en dat alle blaadjes netjes worden opgeruimd. Daar moet de gemeente tussendoor zien te laveren. Ook zijn de ideeën binnen de gemeente over hoe om te gaan met groen wel aan het veranderen, maar dat gaat langzaam. Er is lang op een bepaalde manier gewerkt en verandering kost nu eenmaal tijd. Het is als het bijsturen van de Titanic, zei ze. 'De Titanic is vergaan!', reageerde Bert Roos heel ad rem, dus misschien was dat niet zo'n goede vergelijking. Maar als je erover door denkt is het dat wel. Onze samenleving is net een heel groot passagiersschip, dat haast je rep je op volle kracht de zee doorklieft, een zee waar het niet pluis schijnt te zijn vanwege de vele ijsbergen. Kun je nog bijsturen als je zo'n ding voor de boeg ziet opdoemen? Met de Titanic ging het in 1912 goed fout. Zal het ons beter vergaan?

Hoe het ook zij, wij hebben in elk geval nog weer eens aangekaart dat het erg jammer zou zijn als in komende jaren zou blijken dat het aantal diersoorten ten gevolge van de herinrichtingsplannen flink is afgenomen. Als de vogelstand daalt en egels en eekhoorns het laten afweten, dan is dat een groot verlies. Vooral de dieren maken dit kerkhof tot een bijzondere en spannende plek. Daarbij is het belangrijk hoe de beplanting er uit ziet: biedt die voldoende dekking en voedsel, dan zullen veel dieren daarvan profiteren. Op wilgen bijvoorbeeld leven veel insecten, wat weer veel zangvogels aantrekt, waardoor het voor een roofvogel als de sperwer ook interessant wordt. De heer Henk Slootjes, vertegenwoordiger van de Bomenstichting voor Twente en aanwezig als onze deskundige, bracht het idee van begeleide verwildering onder de aandacht. Je laat de natuur haar gang gaan en begeleidt dat proces door bij te sturen waar dat echt nodig is. Er kan dan een veel grotere rijkdom aan leven ontstaan. Dat ziet er wel wat rommeliger uit, en het probleem zit daarin dat veel mensen daar moeite mee hebben. Elders wordt dit idee al toegepast, bijvoorbeeld op de oude begraafplaats in Deventer. Het zou ook prima aansluiten bij onze oude begraafplaats, omdat daar decennialang weinig onderhoud is toegepast. Helaas lijkt de tijd daar nog niet rijp voor, voor zover het Hengelo betreft.

Helaas was de tijd te kort om alles de revue te laten passeren. Volgens de wethouder liggen de standpunten niet zo ver uit elkaar. Dat kan in theorie wel zo zijn, maar hoe ziet de praktijk eruit? Oude Alink zou graag zien dat we elkaar niet bestrijden maar versterken. Ze erkent dat er dingen fout zijn gegaan in het verleden, zoals o.a. het verkeerd opmeten van bomen, maar ze vindt het belangrijk dat we ons op de toekomst  richten. Het gaat echter niet alleen om fouten die in 2009 zijn gemaakt en waarvoor strikt genomen de vorige wethouder, de heer Weber van het CDA, de verantwoording droeg. Heel recent is er ook nogal wat mis gelopen met de klankbordgroep. Al met al was het wel een goed gesprek, maar het is twijfelachtig of we hier iets mee zijn opgeschoten. Vanmiddag vertellen ambtenaren ons hoe de gemeente nu concreet verder wil gaan.

De kern van de zaak



Stobbe met geweizwam en berkeblad              

Vorig jaar heb ik zoveel geschreven over de oude begraafplaats dat je bijna door de bomen het bos niet meer ziet. Waar ging het nu eigenlijk om? Het kerkhof is een natuurrijke plek praktisch in het hart van de stad. Bomen en heesters, vogels en zoogdieren, paddestoelen en klein grut als vlinders en (korst)mossen, alles bij elkaar zijn er meer dan 150 soorten te vinden. Zo veel rijkdom op een plek van zo beperkte omvang (0.7 hectare), dat is zeker voor Hengelo bijzonder. Het resultaat van verschillende inventarisaties heeft ook mijzelf verbaasd, hoewel ik me er al vanaf het begin bewust van was dat dit een bijzondere enclave in de stad is. Het door de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud ontworpen herinrichtingsplan lijkt echter grotendeels voorbij te gaan aan wat de natuur hier te bieden heeft. Het heeft er veel weg van dat de natuur wordt gezien als een letterlijke sta in de weg, zoals blijkt uit het grote aantal coniferen en hulstbomen die zouden moeten verdwijnen. Hoewel het daarbij in de meeste gevallen niet gaat om uitzonderlijke exemplaren ligt de waarde van deze bomen meer in de mogelijkheden die ze bieden voor vogels en eekhoorns. Als er te veel verdwijnen is er minder beschutting, nestgelegenheid en voedsel, en dat zal merkbaar zijn in de aantallen. Waar mensen vertrekken als de omstandigheden sterk verslechteren geldt dat evenzeer voor dieren. Juist de dieren maken deze plek levendig. Altijd zijn er vogels of huppelen er een paar konijnen rond, en in het warme seizoen zijn er vlinders en libellen. Wie geluk heeft ziet eekhoorns door de boomkruinen trekken. Ook de inheemse flora zorgt voor verrassingen, maar de vraag is of speenkruid, ereprijs, vergeetmijnietje en vele andere soorten de herinrichting zullen overleven. Wat blijft er over van de circa 40 soorten paddestoelen, zoals de minieme geweizwam, die met vele andere soorten floreert op boomstobben? Niet alles kan behouden blijven, dat besef leeft ook wel onder de critici van de herinrichting, maar het moet toch mogelijk zijn om meer rekening te houden met de natuur, ook als die natuur niet louter bestaat uit zeldzaamheden. Hengelo heeft iets bijzonders in huis, en ook al is deze plek aangetast door ondoordachte acties in de afgelopen jaren, het is nog steeds de moeite waard om er zorgvuldig mee om te gaan. Bij een zorgvuldige afweging van belangen hoort ook aandacht voor de natuurlijke kwaliteiten. Natuur in de stad is waardevol: dat is de kern van de zaak.

In de ban van het gif

‘Onkruid vergaat niet’, heet het, maar onkruidverdelgers weten er wel raad mee. Tot begin deze maand stonden tegen het hek dat de oude begraafplaats scheidt van de Bornsestraat een flink aantal wilde planten, vooral stinkende gouwe, die maandenlang gebloeid heeft met fraaie, gele bloemen. Ook elders op het gedeelte van het kerkhof dat in bezit is van de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud, een strook aan de noord- en westkant, sneuvelde inheemse flora, o.a. een jonge vlier. Enkele weken geleden is daar gespoten met een verdelgingsmiddel met een traag werkende stof, zodat het even duurde voordat de gevolgen volledig aan het licht kwamen. De trage werking duidt op het gebruik van glysofaat, het werkzame middel in Round Up. Dat is tegenwoordig een veelgebruikt gif, niet alleen in de land- en tuinbouw, maar ook bij veel gemeenten en particulieren is het populair geworden om stoep en tuinpad van groen te ontdoen. Het middel heeft de naam veilig te zijn voor zowel mens als milieu, omdat het vrij snel zou worden afgebroken. Er duikt echter steeds meer informatie op waaruit afgeleid kan worden dat dit bepaald geen onschuldig middel is. In regio’s in Argentinië, waar het gebruik hoog is vanwege sojateelt, zit het aantal gevallen van kanker, geboorteafwijkingen, long- en huidziekten sterk in de lift. Vorig jaar brachten bezorgde Argentijnse onderzoekers naar buiten dat embryo’s van amfibieën die in contact waren gebracht met een zeer sterk verdunde oplossing van glysofaat een kleinere kop en een afwijkend zenuwstelsel ontwikkelden. ‘Het is duidelijk dat glyfosaat niet onschadelijk is en dat het niet afbreekt, maar zich opstapelt in cellen’, aldus een van de onderzoekers. ‘Men kan er vanuit gaan dat wat met amfibieën gebeurt ook met mensen kan gebeuren.’

Wie thuis het eigen milieu wil verpesten moet dat natuurlijk helemaal zelf weten, maar in dit geval gaat het om de openbare ruimte. Je moet er toch niet aan denken dat je daar onwetend een met vergif behandelde bloem of blad aanraakt, of juist voorbij loopt op de stoep tijdens een bespuiting. Waarom men vergif gebruikt om zich van een paar onwelgevallige plantjes te ontdoen is mij helemaal een raadsel  Het probleem is toch simpel op te lossen met een schoffel? Of is de VGO zo in de ban geraakt van het ‘onschuldige’ glysofaat dat zij niet anders meer weet? [NB zie naschrift] Het is immers niet de eerste keer dat het door of in opdracht van de vereniging gebruikt wordt, want vorig jaar werd het ook uit de kast gehaald om te voorkomen dat de tientallen gekapte rododendrons opnieuw zouden uitlopen. Je gaat je zo langzamerhand afvragen welke waarde de VGO toekent aan de natuur in deze bijzondere en soortenrijke stadsoase.

Naschrift: Tijdens de bijeenkomst van de klankbordgroep op 10 november bleek dat de VGO geen opdracht heeft gegeven om gif te spuiten op de wilde planten langs het hek aan de Bornsestraat. Dat was een initiatief van een werknemer van een onderhoudsbedrijf dat werkzaamheden op de begraafplaats uitvoerde. Deze persoon handelde geheel op eigen gelegenheid, aldus een woordvoerder van de VGO, en hij is inmiddels ter verantwoording geroepen.