Zijn weilanden natuur?

  

Natuur in de Eifel: weilanden vol bloemen

Nederland is in de EU het land met de minste natuur, hoewel demissionair staatssecretaris Bleker daar vast heel anders over denkt. Was hij niet degene die vond dat ook gewone weilanden natuur zijn? Het meeste grasland in ons land wordt zwaar bemest en bespoten en bevat daardoor weinig anders dan gras van één soort, vaak Engels raaigras.  Daar maakt de inheemse flora en fauna weinig kans meer; je kunt gerust spreken van groene woestijnen. Het is natuurlijk wel zo dat ook Engels raaigras natuur is, maar dat maakt van zulke weilanden nog geen natuurrijke plek. Soms is het goed om bij de buren te kijken hoe het ooit ook bij ons was, want je zou al die groene weilanden bijna normaal gaan vinden. Zo struikel je in de hogere delen van de Eifel nog over weilanden boordevol bloemen, en de daarbij behorende en bij ons schaars geworden zaad etende vogels, zoals geelgors en kneu. Dat je daar herten, vossen en met een beetje geluk zelfs zwarte ooievaars bij cadeau krijgt is mooi meegenomen. Zulke weilanden natuur noemen, ja daar kan ik in komen.

Restauratie dreigt Joodse begraafplaats minder groen te maken

Vliegenzwammen en berken op de Joods begraafplaats in Hengelo

Over enkele maanden begint de restauratie van de Joodse begraafplaats aan de Dennenbosweg, meldde TcTubantia vandaag. Lelijke betonnen schuttingen aan de zij- en achterkant worden vervangen door een muur en scheefgezakte grafstenen zullen worden rechtgezet. De krant zweeg over de voorgenomen kap van de zeven berken op het terrein. Berken wortelen oppervlakkig en bedreigen daardoor gemakkelijk graven. Bij vijf berken is dat min of meer het geval. Een zesde berk staat in de weg bij het graven van de fundering van de nieuwe muur. De zevende lijkt niets in de weg te zitten, maar toch moet ook deze boom eraan geloven. Deze intieme plek zal een heel stuk kaler worden, want herplant van de 7 bomen zal niet op dit kerkhof plaatsvinden, maar elders. Voor de buurt is dit een aanzienlijk verlies van groen. Een treurwilg en een oude eik blijven gelukkig staan. Wat er verder van de biodiversiteit over blijft is nog de vraag.

Het is spijtig dat investeringen in oude begraafplaatsen zo vaak gepaard gaan met aantasting van het groen, zoals ook in 2010/2011 bij de oude Algemene begraafplaats aan de Bornsestraat is gebleken.

Fout en de vrijheid

Kort voor de dodenherdenking op 4 mei vloog een vliegtuigje met de tekst ‘Vorden is fout’ boven de gelijknamige plaats. Het locale Comité 4 en 5 mei had het aangedurfd om dit jaar ook aandacht te geven aan de graven van 10 omgekomen Duitse dienstplichtigen en dat had de gramschap gewekt van de Joodse organisatie TOF (Tradition is Our Future). Met evenveel gemak zou je TOF fout kunnen noemen, wat er weer toe kan leiden dat elders geroepen wordt dat mensen die zoiets vinden fout zijn. Als we niet opletten stempelen we elkaar naar de hel, en dat kan toch niet de bedoeling zijn van herdenken.

   Vrijheid, een kostbaar goed, is niet vanzelfsprekend

In Hengelo was er geen aanleiding voor strubbelingen rond de goed bezochte dodenherdenking. Ik dacht tijdens de twee minuten stilte aan hen die in Sobibor het leven lieten, en daarna dwaalde ik af naar de 100.000 Koreaanse vrouwen en meisjes die in de oorlog door het Japanse leger als seksslavin werden misbruikt. Wel 40 man op een dag, en wie zich verzette werd met een zwaard doormidden gekliefd. Nog elke week komt een groepje overlevenden bijeen voor de Japanse ambassade in Seoul, in de hoop dat er ooit gerechtigheid komt. Dat doen ze al tientallen jaren. Deze dames van in de tachtig en negentig vormen een levend monument van onverzettelijkheid.

En dan waren er nog de kinderen waar mijn aandacht naar toe ging. Gelukkig waren er kinderen! Dat er maar veel van hen gehouden mag worden, zodat ze niet anderen de vrijheid ontnemen, maar dat ze de vrijheid juist doorgeven aan hen voor wie vrijheid slechts een stille droom is. In ons land zijn dat de meer dan 1000 mensen die slachtoffer zijn van mensenhandel, met name vrouwen en meisjes die in de prostitutie worden uitgebuit. Door geweld en intimidatie durven ze vaak geen mond open te doen. Daardoor is het erg moeilijk om daders voor de rechter te brengen, en als dat toch lukt volgt al te vaak vrijspraak of een lage straf. En laten we ook een andere categorie vrouwen en meisjes niet vergeten die ook sprakeloos zijn: zij die leven onder de dreiging van eerwraak. Wat dat met je doet laat de documentaire Code rood: Eerwraak II goed zien. In 2014 gaat de speciale en veilige opvang voor hen dicht en dan moeten ze naar de gewone opvang, die daar beslist niet op berekend is. Als dat door gaat, dan gaat dat levens kosten. Als mannen niet meer zouden investeren in criminele prostitutie en we meer geld en aandacht zouden besteden aan de bestrijding van deze uitwassen en de ondersteuning van de slachtoffers, dan zouden we de vrijheid daadwerkelijk door kunnen geven.

Kunstproject S.O.S. roept weerstand op vanwege ‘bloedende’ elzen

Project S.O.S. oogt sympathiek, maar lijkt niet goed doordacht

Wie achter het Hengelose ziekenhuis de Aletta Jacobslaan afrijdt kan zich sinds dinsdag verbazen over ‘bloedende’ elzen in de berm. De stobben van tientallen gemeentelijke elzen die daar eerder dit jaar zijn gekapt, zijn met rode verf bestreken, net alsof ze bloeden. Dit is een actie in het kader van het deelproject 'S.O.S.', dat onderdeel uitmaakt van de projectenreeks ‘De Ingreep’ van kunstenaars van Stichting Ateliers ’93. De gedachte erachter is dat als bomen zouden bloeden, net zoals wijzelf, we niet zo gemakkelijk tot kappen over zouden gaan. Op de achtergrond speelt het verhaal van de mogelijke kap van 8000 gemeentelijke bomen vanwege bezuinigingen, dat vorige herfst onrust veroorzaakte. De kunstenaars maken zich daar zorgen over, zo blijkt uit de facebook pagina van de stichting.*

Deze opvallende en originele kunstuiting roept evenwel onbegrip en weerstand op. Sommige mensen wisten dinsdagochtend niet wat ze zagen. Het leek wel of er een idioot bezig was geweest, zegt één van hen. Ze vinden het geen gezicht. Het woord vandalisme valt zelfs. Dat dit kunst zou zijn gaat er niet in. Kunstenaars hebben hun huiswerk niet goed gedaan, is nog de mildste kritiek. Ook is er bezorgdheid over de invloed van de verf op de toestand van de elzen. De bomen zijn weliswaar gekapt omdat ze door bouwwerkzaamheden te lijden hebben gehad, maar het was de bedoeling van de gemeente dat ze opnieuw zouden uitlopen. Dat gaat doorgaans heel goed bij elzen. Het zou jammer zijn als de verf daarop een negatieve invloed zou hebben. Ook de gemeente Hengelo is niet blij met deze ontwikkeling. De gemeente was zelfs niet eens op de hoogte en heeft geen toestemming voor de verfactie verleend. Daar willen we ook geen medewerking aan verlenen, aldus ambtenaar Oude Lenferink. De gemeente zal de zaak gaan onderzoeken.

Hoewel ik sympathie koester voor de wens van de kunstenaars om mensen zorgvuldiger met bomen om te laten gaan, vind ik de manier die hier gekozen is niet acceptabel. Er is klaarblijkelijk geen toestemming van de eigenaar van de betreffende bomen, de gemeente, en dan kan dit inderdaad gezien worden als een daad van vandalisme. Ateliers’93, een door de gemeente gesubsidieerde organisatie, heeft in het verleden al vaker de wet- en regelgeving aan de laars gelapt, ook ten nadele van de gemeente, en is daar tot nu toe steeds mee weg gekomen. Ik ben benieuwd of de gemeente het dit keer aandurft om grenzen te stellen.

Naschrift: Ook TCTubantia van 16-5-2012 berichtte over deze actie onder de titel 'De bomen bloeden...'. Daarbij stelde een van de kunstenaars, Nicole van Heeswijk, dat de verf na één hoosbui weg is. Dat blijkt echter niet zo te zijn.
* Opmerkelijk genoeg blijkt commentaar en reacties op dit onderdeel inmiddels verwijderd te zijn. 

De ingreep van Ateliers ‘93

De mars van de inquisiteurs, © 2008
Hengelo bleek weerloos tegenover intolerantie.

Vorig jaar deed de gemeente een flinke ingreep op de markt door de daar aanwezige metalen bomen te vervangen door een rijtje echte, wat een flinke verbetering van het troosteloze plein teweeg bracht. Dit jaar is de eer aan kunstenaars van Ateliers ’93, een kunstenaarsinitiatief met 17 ateliers onder haar hoede. Als aftrap voor het project ‘De Ingreep’ voerden zij gisteravond een gezamenlijke performance uit. Midden op dat nog steeds vrij ongenaakbare marktplein dineren onder een dreigende wolkenlucht, dat getuigt wel van lef, vooral als je het ook nog als kunst presenteert. Ik was er wel door gecharmeerd, zo’n vluchtig eilandje gezelligheid op die grote, grijze vlakte in de schaduw van een megalomane reclamezuil. Hoe anders kan dit plein zijn als het leeft! Wat mij betreft is deze ingreep een succes, een succes dat overigens overschaduwd wordt door een heel andere ingreep, die Ateliers ’93 op haar naam heeft staan, en die niets met lef te maken had.

Lef moest je ooit hebben om je mond open te doen bij dit kunstenaarsinitiatief. Wanbetalers zetten de organisatie op haar kop, de professionaliteit van de leiding holde vervolgens achteruit en al snel was het niet meer veilig om kritische vragen te stellen. Een dreigbrief was zo geschreven. Dat zelfs kunstenaars het vrije woord niet hoog achtten daar kan ik me nog steeds over verbazen. De vrijheid van meningsuiting is toch de basis van waaruit kunst kan ontstaan? Deze ingreep, een toonbeeld van onduurzaam gedrag, heeft deze organisatie geen goed gedaan. Dat de kunstenaars van Ateliers ’93 tegenwoordig lef tonen beschouw ik als een lentebode. Je zou ze willen vragen of ze inmiddels weer vrijuit kunnen spreken, in de hoop dat ze dan zouden zeggen dat dat kan. En dat dat de waarheid is...

Op pad met moeder eend

Deze moedereend loodste haar jongen veilig naar de Berflobeek 

Rond het middaguur schuifelde een moedereend met negen pas uit het ei gekropen jongen over het Hengelose stationsplein. Het plein is momenteel één grote woestenij waar in verband met een herinrichting druk gewerkt wordt door wegenbouwers. De moeder liet zich daardoor echter niet weerhouden en loodste haar kroost onbekommerd door de zandige chaos. Als er één achter bleef dan hield ze in en met wat kwek, kwek, kwek kwam er wel weer beweging in de rij. Komend uit de richting van het Prins Bernardplantsoen was ze duidelijk op weg naar de Berflobeek aan de andere kant van de Spoorstraat. Dat is een drukke weg: hoe zou dat aflopen? Moe koos het moment dat de stoplichten op rood sprongen om over te steken. Ze liep met een vanzelfsprekendheid alsof ze die route elke dag aflegde. 

Bij de beek moest nog een moeilijkheid overwonnen worden: een afgrond van zeker twee meter tot aan het water. Ze vloog omlaag en probeerde haar kids te lokken, maar voor die kleine dotjes is twee meter omlaag springen net zoiets als wat voor ons 30 meter zou zijn. Na veel aarzelingen liet er zich één vallen, en al snel volgde een tweede. Ze fladderden met hun minuscule vleugeltjes en landden veilig op het water. Voordat de rest zich bij hen kon voegen kwamen een paar mensen op hen af die dachten dat deze eendjes hun moeder kwijt waren. De jongen vluchtten een groot parkeerterrein op. De inmiddels gewaarschuwde dierenambulance verscheen op het toneel en met een groot schepnet werden de resterende jonge eendjes tussen de geparkeerde auto’s uit gevist en in de beek gezet. Tevreden peddelde moe stroomopwaarts, met in haar kielzog het jonge grut.

Steenstapelen op groen eiland Huys Hengelo

Verdringt steen ook hier het groen?   

Gisteren heeft een enorme kraan een groot aantal stenen en zakken zand op het groene eiland in Thiemsland afgezet. De gemeente trekt heel wat uit de kast bij de aanleg van wandelpaden en een amfitheaterachtige constructie met uitzicht op het waterkunstwerk, dat eind vorig jaar is aangelegd bovenop de vroegere huisplaats van het in 1821 gesloopte Huys Hengelo. Er komen daarnaast in de loop van mei nog schanskorven waarin Bentheimer zandsteen wordt aangebracht. Dat zal gedeeltelijk nieuw materiaal zijn, maar deels ook bestaan uit een groot aantal bouwresten van de havezate, die in 1995 bij opgravingen aan het licht kwamen. Hopelijk wordt het groene karakter van het eiland, dat erg in trek is bij watervogels, niet al te zeer aangetast.

Gelukkig worden er ook bomen geplant op de plek waar ooit een boomgaard stond. Ik zou het zelf geen gek idee hebben gevonden als de gemeente er voor had gekozen om daar een nieuwe boomgaard aan te leggen. Dat zou mooi in aansluiting zijn geweest bij de wens van de Bomenstichting om stadsboomgaarden aan te leggen. De gemeente heeft evenwel gekozen voor witte berken. Al met al lijkt het een aardig project, hoewel ik vermoed dat de kosten voor grijs en groen wel erg uit elkaar zullen lopen. Wat het hart van Hengelo nodig heeft is meer groen; stenen hebben we in overvloed!

Maak het groen!

Op 21 maart, de eerste lentedag, is het weer boomplantdag, waar Hengelo met nog 8 andere Overijsselse gemeenten aan mee doet. Heel toepasselijk presenteert de gemeente tevens de eerste ideeën voor een nieuw groenplan. ‘Maak het groen!’ is het onderwerp van een speciale Trefpunt bijeenkomst, die om 20.00 uur in de stadhuishal begint en waarbij iedereen zich op de hoogte kan stellen en mee kan discussiëren over dit belangrijke onderwerp. “Hengelo is een groene stad en wil dat blijven. Dat blijkt ook uit een grote betrokkenheid van de Hengeloërs bij het groen in hun stad. Groen is een voorwaarde voor een gezonde leefomgeving, en daar wil de gemeente zuinig op zijn. Hengelo wil af van het idee dat groen een ‘decor’ is, een soort vanzelfsprekend en luxe behang.”, aldus de gemeente in een vooraankondiging op haar site.

Omgewaaide wilg aan de plassen van Rientjes

Het groenbeleid van de gemeente wordt met argusogen gevolgd sinds zij vorige herfst in een onbewaakt ogenblik de indruk wekte dat 8000 bomen met kap bedreigd werden. Dat werd overigens door wethouder Janneke Oude Alink tegengesproken, en de gemeenteraad kwam tot de slotsom dat het beter was om pas op de plaats te maken en eerst tijd te investeren in het ontwikkelen van een samenhangend groenbeleid alvorens ingrijpende maatregelen te nemen. Daarvoor is nu de eerste stap gezet.

Kwaliteit gaat voor kwantiteit, werd vorige herfst gesteld. Maar wat is kwaliteit, en bovendien hoe meet je het? Daar zijn veel antwoorden op te geven. Als voorbeeld neem ik hier een wilg die een aantal jaren geleden is omgewaaid. Hij is een meter dik en ligt aan de noordkant van één van de plassen van Rientjes in het toekomstige Weusthagpark. Hij zit nog met één wortel in de grond, waardoor het grootste deel van de kroon gewoon doorgroeit. Midden op de horizontale liggende stam zijn inmiddels polsdikke uitlopers ontstaan. Je zou kunnen redeneren: deze boom is omgewaaid, kwaliteit 0, dus weg ermee. Maar je kunt ook heel anders denken: een oude wilg is een boom die veel insecten trekt, en dus van belang is voor veel vogels. De boom is omgewaaid, maar groeit gewoon door alsof er niets gebeurd is, en laat ons daarmee niet alleen zien hoe sterk de natuur is, maar ook hoe je een klap te boven kunt komen. Deze boom leert ons lessen, en heeft zodoende in deze visie juist een hoge kwaliteit!

Dramatische overlast door vallend blad

Eikenblad bevat looizuur, waardoor het trager verteert

Van bomen heb je drie keer last, heet het in sommige kringen: eerst de bloemen, dan de vruchten en daarna de blaadjes. TcTubantia besteedde vorige week liefst een hele pagina aan het treurige lot van de heer Kok, die al jaren strijdt tegen de overlast van vallend blad van 4 aanpalende gemeentelijke eiken achter zijn tuin in de Roershoek. Zijn gazon heeft er zo onder te leiden dat zelfs zijn tuinman er geen gat meer in ziet. Het kost Kok een hoop geld om het blad te laten verwijderen, want het valt niet alleen op zijn gazon, maar ook in goten en op zijn platte dak. Hij zou graag zien dat de gemeente deze kosten op zich neemt. Inmiddels liet wethouder Janneke Oude Alink weten dat blad juridisch gezien eigendom wordt van degene op wiens terrein het valt. De bladeren van de vier eiken die op het grondstuk van de heer Kok vallen worden daarmee zijn eigendom en dus ook zijn verantwoordelijkheid. Het staat hem vrij om ermee te doen wat hij wil, maar één ding kan hij niet en dat is de gemeente aansprakelijk stellen voor de opruimkosten. Van kap van de eiken kan al helemaal geen sprake zijn, aldus Oude Alink. In de bomenverordening van de gemeente is opgenomen dat natuurlijke verschijnselen zoals bladval geen reden kan zijn voor kap. Gelukkig maar, want anders was het einde zoek.

Inlandse eiken worden bezocht door heel veel soorten insecten, en deze rijkdom trekt weer veel vogelsoorten aan. Daar zou je ook van kunnen genieten! Het gezang van allerlei vogels op de vroege ochtend is immers een prachtig begin van de dag. De frustratie over gevallen blaadjes verdwijnt dan vanzelf naar de achtergrond. Je zou ook nog de tuininrichting aan kunnen passen, geeft Gerda van Olfen-Leferink in een ingezonden brief als tip mee, en als al het andere faalt is het altijd nog mogelijk om te verhuizen naar een van de vele appartementencomplexen die onze stad rijk is. Daar ben je echt van alle ellende verlost.

Monumentale atlasceder bij verdwenen ziekenhuis

De monumentale Atlasceder aan de Oldenzaalsestraat 184 is een    
laatst overgebleven herinnering aan het oude katholieke ziekenhuis

Slechts vier van de bijna 500 bomen die op de Hengelose lijst van bijzondere bomen staan zijn coniferen. Een van deze vier is de blauwe Atlasceder aan de Oldenzaalsestraat op het terrein waar tot medio jaren negentig het Gerardus Majella ziekenhuis stond. Het ziekenhuis werd in 1990 gesloten, nadat het tien jaar eerder was gefuseerd met het Streekziekenhuis Midden-Twente, en de ceder is nog iets wat er aan herinnert.

Atlasceders komen van nature voor in het Atlasgebergte in Algerije en Marokko. Ze zijn bij ons veel aangeplant in tuinen en parken. Het zijn in het begin snelle groeiers die ook erg groot kunnen worden, waardoor ze veel ruimte vragen. Naarmate hij ouder wordt neemt het groeitempo wel af. Dat geldt voor meer bomen: als ze jong zijn moeten ze zich nog een plek veroveren. In hun oorspronkelijke leefgebied kunnen ze 40 meter hoog worden met een kroondoorsnede van 30 meter. Ze kunnen daar ook een hoge leeftijd bereiken, 1000 jaar is mogelijk.

De Atlasceder vormt een ondersoort van de Libanonceder, die wat minder goed aangepast is aan ons klimaat en wellicht daardoor ook veel minder aangeplant is.  Ceders hebben naalden in groepjes van 20-40 bijeen staan. De naalden van de blauwe Atlasceder zijn grijsblauw en met een lengte van 1-2 cm wat korter dan de groene naalden van de Libanonceder. De kegels zitten drie jaar lang aan de boom en vormen voedsel voor zaadeters als goudhaantje en kruisbek.

Een jonge Atlasceder heeft nog een duidelijke pyramidale vorm, wat bij het ouder worden kan veranderen. De Atlasceder aan de Oldenzaalsestraat is  80 cm dik en is aangeplant in 1926. De boom heeft een mooie vorm gekregen, wat ook te danken is aan het feit dat er nauwelijks gesnoeid is, waardoor laag zittende, zware takken alle kanten op gaan. Doordat er voldoende ruimte is rondom de boom kan hij vrij uitgroeien, en dat geeft het fraaiste resultaat.

Overijssel trekt bliksemsnel jachtverbod in

Na een koudegolf laten watervogels zich gemakkelijk benaderen

Eergisteren stelde de provincie Overijssel per vandaag een tijdelijk jachtverbod voor watervogels in vanwege het voortdurende strenge winterweer, maar gisteren werd het verbod alweer opgeheven, nog voor het was ingegaan. De provinciale woordvoerder Katja Pronk liet weten dat een verbod niet meer nodig is gezien de weersomstandigheden. Dat suggereert een enorme verbetering binnen 24 uur. Is dat ook zo?

De 8^e februari was de laatste dag van een koudegolf van 10 dagen. Van een koudegolf is sprake als de temperatuur op vijf aaneengesloten dagen steeds onder nul blijft en tijdens drie van die dagen de minimum temperatuur lager ligt dan 10 graden onder nul. Gisteren kwam de maximum temperatuur voor het eerst weer (net) boven het vriespunt uit. Blijkbaar was dat voldoende reden voor de provincie om het jachtverbod af te schieten, ondanks dat de nachten ijzig koud blijven met temperaturen van 10 graden of meer onder nul. Door wind ligt de gevoelstemperatuur dan al gauw onder de min 15 graden. Weliswaar is het sneeuwdek in het grootste deel van de provincie zo goed als verdwenen, maar de maximumtemperatuur ligt vandaag en morgen rond vier graden onder nul. Het zijn gewoon ijsdagen. Het ijs groeit in Overijssel dus verder aan, maar toch, wonder boven wonder, zou er volgens de provincie in één klap voldoende open water zijn, alsof God in zijn almachtigheid persoonlijk heeft ingegrepen. De verzwakte watervogels kunnen blijkbaar weer alle kanten op, er is helemaal niets aan de hand, dus knallen maar!

Utrecht was de eerste provincie die in verband met de strenge en langdurige vorst een tijdelijk jachtverbod instelde per 6 februari. Zuid en Noord Holland sloten de 8^e de jacht op watervogels en Noord Brabant per vandaag. Overijssel, toch al niet in de voorhoede bij het afkondigen van jachtverboden, was zo bliksemsnel met het intrekken ervan, dat het wel een knieval lijkt voor de jachtlobby. Pas in de loop van zondag valt de dooi in…

Bijzondere bomen aan het Krabbenbosplein

Japanse rode dennen aan het Hengelose Krabbenbosplein  

Aan het Krabbenbosplein staat een groepje van drie Japanse rode dennen, die als monumentale bomen opgenomen zijn in de Hengelose lijst van bijzondere bomen, waardoor ze extra bescherming genieten. De Japanse rode den komt oorspronkelijk voor in Japan, Korea, het noordoosten van China en het aangrenzende deel van het uiterste zuidoosten van Siberië. De soort staat op de rode lijst van bedreigde soorten van het IUCN (International Union for Conservation of Nature). De bedreiging voor het voortbestaan is (nog) niet ernstig. Deze exotische den kan zeker 20 meter hoog worden. De naam is afgeleid van de roodbruine tint van de jongere takken, die na verloop van tijd verandert in grijsbruin. De Japanse rode den is nauw verwant aan onze inheemse grove den, maar heeft dunnere naalden die helder groen zijn zonder de blauwe waas, die zo kenmerkend is voor de grove den. De dikste van het drietal meet ongeveer 60 cm in doorsnede.  

Hengelose Bomencommissie gaat van start

Een oude en onbeschermde monumentale taxus in de Hasseler Es         

De gemeentelijke bomencommissie gaat met ingang van dit jaar eindelijk van start. De commissie is ingesteld als onderdeel van de bomenverordening, die in 2007 door de gemeenteraad is aangenomen. De taak van de commissie is om de gemeentelijke lijst van bijzondere bomen actueel te houden en verder uit te bouwen. Op deze lijst zijn in 2007 bijna 500 ‘publieke’ bomen geplaatst. De gemeente onderscheidt daarbij 4 categorieën: monumentale bomen, toekomstig monumentale bomen, herdenkingsbomen en bijzondere soorten. Het gaat in vrijwel alle gevallen om loofbomen, waarbij de inlandse eik heel dominant aanwezig is. Op de bijzondere bomenlijst staan slechts 4 naaldbomen: 3 Japanse rode dennen aan het Krabbenbosplein en een Atlasceder aan de Oldenzaalsestraat voor de plek waar ooit het oude ziekenhuis stond. De lijst is overigens nog lang niet compleet. Er staan nog veel oude en waardevolle bomen langs de kant van de weg of in groenstroken en plantsoenen, bomen die de speciale bescherming van een plek op de bomenlijst waard zijn. Een voorbeeld daarvan is een oude taxus in de Hasseler Es, die daar onbeschermd is een grasveld staat. Hij is een meter of 10 hoog en circa 65 cm dik. De meeste bomen worden per jaar ongeveer een centimeter dikker, maar taxus is een erg traag groeiende boom die met deze omvang toch al gauw op een leeftijd van ruim 100 jaar komt. Daarmee zou het wel eens de oudste taxus op gemeentelijke grond kunnen  zijn, en misschien wel de oudste in Hengelo. Eigenlijk stelt een taxus van een eeuw nog niet veel voor, want deze inheemse naaldboom kan onder gunstige omstandigheden duizenden jaren oud worden.

Gemeente Hengelo blijft inzetten op RoundUp

  Wildgroei kan ook heel mooi zijn!                     

Een week geleden heeft de Natuur-  en Milieuraad tijdens het driemaandelijks groenoverleg met de gemeente gevraagd om het gebruik van het onkruidbestrijdingsmiddel RoundUp terug te dringen, desnoods door nog maar één keer per jaar een bespuiting uit te laten voeren in plaats van de gebruikelijke twee keer. Dit naar aanleiding van de door de Tweede Kamer in september aangenomen motie om het niet-commerciële gebruik van dit middel te verbieden. De motie was ingediend door Rik Grashof van Groen Links, die daarmee reageerde op nieuwe inzichten over de schadelijkheid van RoundUp. In juni 2011 was door de Earth Open Source Group een rapport openbaar gemaakt waarin onder andere beschreven werd dat dit herbicide genetische schade en miskramen kan veroorzaken bij mensen die regelmatig aan het middel worden blootgesteld. Er lag al een verdenking dat RoundUp kanker en andere ernstige ziekten kan veroorzaken. Het is blijkbaar geen middel dat zorgeloos in tuinen en op straten rondgespoten kan worden. Toch gebeurt dat.

Uit het overleg met ambtenaren bleek dat Hengelo nog niet zo ver is dat het RoundUp aan banden wil leggen. Alternatieven vindt de gemeente te duur, en slechts één keer spuiten is ook geen optie, want burgers gaan klagen als het onkruid toeneemt. Dat laatste vind ik geen sterk argument. Veel mensen zijn door de uitlatingen van fabrikant Monsanto in slaap gesust en hebben geen idee dat er steeds meer bewijs boven tafel komt dat RoundUp beslist geen ongevaarlijk middel is. Met een voorlichtingscampagne zou de gemeente al veel kritiek kunnen wegnemen. Bovendien kun je je afvragen waarom de gemeente zich door die kritiek moet laten beïnvloeden. Elke herfst zijn er ook talloze mensen die klagen over de blaadjes die vanaf gemeentelijke bomen in hun tuin waaien. Ze vragen dan of die bomen niet gekapt kunnen worden. Daar gaat de gemeente (gelukkig) ook niet in mee. De gezondheid van de Hengelose burgers is van groter belang dat het minimaliseren van onkruid, dat zou een heldere boodschap moeten zijn. 

Lees hier meer over (gezondheids)gevolgen van blootstelling aan glysofaat, het werkzame bestanddeel van RoundUp. Lees hier Hengelo en het gif RoundUp, deel 3.

Nieuw gemeentelijk groenplan in de maak

Volgende maand ligt het concept op tafel van een nieuw stedelijk groenplan voor Hengelo. Een snoer van ‘groene parels’ zal daarvoor de basis vormen, berichtte TC Tubantia vandaag. Het gaat daarbij om ecologisch waardevolle gebieden die met elkaar zullen worden verbonden, zoals onder meer de begraafplaatsen, de tuindorpvijver, beken en waterlopen, monumentale en bijzondere bomen, parken en andere groene longen. Verschillende groene organisaties kunnen meedenken, o.a. KNNV en de Natuur- en Milieuraad, maar ze achten zich niet medeverantwoordelijk voor het eindresultaat.

Na alle commotie over de 8000 bomen eind vorig jaar is dit een mooi streven dat de stad echt verder kan brengen. Het is immers bekend dat losstaande gebiedjes ecologisch verarmen als er geen verbindingen zijn met andere gebieden. Het is wel van belang dat het beheer meer afgestemd moet worden op het behouden en liefst vergroten van de ecologische rijkdom. Dat vereist wel een cultuuromslag, want te vaak is het beheer nog afgestemd op beheersing, op netjes. Er wordt bijvoorbeeld te veel gif gespoten. Vorig jaar september werden in het Wilbert zelfs kale straatstenen besprenkeld met Round Up, een uiterst smerig en gevaarlijk goedje.

Een kale boel resteert na het maaien van al het riet in de grachten.        

Er wordt ook te veel gemaaid. Een mooi voorbeeld daarvan is het volledig wegmaaien van alle riet in de grachten rond de plek waar tot 1821 Huys Hengelo heeft gestaan. Dat gebeurde vlak voor het invallen van de winter. De groep eenden, het dozijn waterhoentjes en het paartje meerkoeten, dat zich daar kortgeleden vestigde, hebben nu geen enkele dekking meer. Ook de waterplanten zijn verdwenen. Je zou toch denken dat de gemeente vanwege de bezuinigingen wel op een betere manier haar geld kan besteden. Een jaar geleden is er ook riet gemaaid, maar toen bleef nog de helft staan. Je gaat bijna denken dat deze kaalslag te maken heeft met het peperdure kunstwerk Watereiland van Jeroen Hoogstraten, dat vorige herfst op het stenen eiland is aangelegd. Zonder riet kun je het ongehinderd van alle kanten bekijken. Gelukkig dat de watervogels er nog zijn, want anders was dit nu een heel erg dode bak water. Terwijl het een parel zou kunnen zijn!

Zie ook 'Maak het groen!'.

Dieren en vuurwerk: geen goede combinatie!

Voor ruim 60 miljoen euro aan vuurwerk gaat er deze jaarwisseling de lucht in om de overgang naar het nieuwe jaar te markeren. Van oudsher een traditie die berust op het verjagen van boze geesten door het maken van lawaai. Wat nog niet zo lang geleden onschuldig vermaak was begint echter steeds meer uit de hand te lopen. Het is tegenwoordig heel simpel om via internet illegaal vuurwerk te bestellen, en steeds meer mensen doen het. Het wordt gewoon aan de deur afgeleverd. Voor vier en een halve euro heb je al een lawinepijl met de kracht van een handgranaat. Oorverdovende nitraatbommen kosten minder dan een euro. Cees Meijer, coördinator van de Taskforce Opsporing Vuurwerk Bommenmakers denkt dat een verbod voor particulieren op het afsteken van vuurwerk onafwendbaar is. “Als hufters op deze manier doorgaan met het fabriceren en afsteken van gevaarlijke bommen, is er geen andere mogelijkheid”. Steeds meer mensen balen van knalvuurwerk en het gevaar dat dit met zich meebrengt.

Meer nog dan mensen hebben dieren moeite met onze vuurwerkmanie. Na drie jaar onderzoek heeft een samenwerkingsverband van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica, het KNMI en de luchtmacht aangetoond dat watervogels met duizenden verstoord worden door vuurwerk. Vlak na middernacht vliegen ze gestrest op en klimmen tot wel 500 meter hoogte, veel en veel hoger dan normaal, om te ontkomen aan het vuurwerk. Ze keren pas na drie kwartier terug. Ze verbruiken daarbij veel energie, waardoor ze dagen moeten bijkomen. Als er een flinke kou achteraan komt kan dat de sterfte omhoog jagen. En natuurlijk hebben ook andere vogels er last van.

Ook huisdieren schieten in de stress door vuurwerk. Dierenartsen schrijven vaak pillen voor, maar die werken lang niet altijd, omdat in een kwart van de pillen alleen maar acepromazine zit, een spierverslapper, waardoor het lijkt alsof het dier niet angstig meer is, maar ondertussen…

Vroeger kon je op straat je buren ontmoeten, dat was leuk, maar veel mensen gaan met deze gekte niet meer naar buiten. Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren is van plan om na het kerstreces een kamerdebat over vuurwerk aan te vragen. “De traditie van zelf vuurwerk afsteken valt niet meer te verantwoorden als je naar de slachtoffers kijkt”, zegt ze. De slachtoffers zijn tegenwoordig vooral omstanders en toevallige passanten.

Verhaal kap 8000 bomen blijft vragen oproepen

Het verhaal van de kap van 8000 bomen door de gemeente Hengelo blijft de gemoederen bezig houden, zo is op te maken uit de brievenrubriek van TC Tubantia.  In oktober wekte de gemeente de indruk dat het aantal ‘openbare’ bomen  teruggebracht zou worden van 33.000 naar 25.000 exemplaren als onderdeel van een bezuiniging op groen. Dat gaf vorige maand veel heisa en al snel liet de gemeente weten dat het niet in de bedoeling lag om 8000 bomen te kappen. Het zou alleen gaan om bomen die stonden te verpieteren. Ze zouden herplant worden op plekken waar ze de ruimte konden krijgen. Daarnaast zouden bomen die niet langs de weg staan uit het registratiesysteem worden gehaald, waardoor onderhoud niet meer nodig zou zijn. Dat alles zou dan tot bezuinigingen leiden.

Hengelo kapt binnenkort 3 acacia's op het Kuyperplein. Ze groeien slecht

en er zit dood hout in deze jonge bomen. Er komen 3 ginkgo's voor terug. 

Wat dat laatste betreft is dat begrijpelijk. Stoppen met onderhoud levert geld op. Het kappen en herplanten van bomen kost juist heel veel geld. E.I. van Ieperen waagde zich in de krant van gisteren aan een schatting en komt op 2 miljoen euro voor kap en herplant van 8000 bomen. Dat zou een kwart miljoen zijn per 1000 bomen. De bezuiniging zit hier verborgen in de lange termijn: de onderhoudskosten voor een gezonde boom zijn lager en dat voordeel weegt op den duur op tegen de kosten van de kap van een kwakkelend exemplaar en herplant van een nieuwe boom. Waar geen plek is voor bomen wil de gemeente herplant in plantsoenen, waar geen of weinig onderhoud aan te pas komt. Dan krijg je misschien wel straten zonder bomen, een ronduit treurig gezicht. Om het niet zover te laten komen heeft wethouder Janneke Oude Alink toegezegd te bekijken of er in dat er in dat geval heesters geplant kunnen worden. Maar heesters moeten ook onderhouden worden, dus wat is dan de bezuiniging? En wat is de waarde van een bezuiniging op de lange termijn als er volgend jaar al flink op bomen bezuinigd moet worden? Het schijnt dat zelfs ambtenaren zich afvragen hoe ze dat voor elkaar moeten krijgen. Ik ben benieuwd…

Argumenten tegen bomenkap

Opdrukkende boomwortels kunnen een reden zijn om bomen
te kappen, zoals bij dit voetpad langs de Woolderesweg        

Voor wie bezwaar wil maken tegen dreigende bomenkap is een goede argumentatie van groot belang. Een bezwaarschrift tegen een verleende kapvergunning maakt geen enkele kans als de argumentatie niet deugt. Het is daarom belangrijk om hier goed over na te denken. Begin met de vergunning: klopt het wat erin staat? Soms wordt kap gemotiveerd met het argument dat bomen slecht groeien, aangetast zijn door ziekte of zwammen, of een gevaar vormen of een sta-in-de-weg zijn. Soms is dat zo, soms ook niet, en in dat laatste geval spelen er waarschijnlijk andere argumenten. Het kan bv. zijn dat er iemand over geklaagd heeft (blaadjes, schaduw), dat een ambtenaar vindt dat die boom daar niet hoort, de boom uit de mode is geraakt of dat de gemeente wil bezuinigen op groen, zonder dat dit hardop gezegd wordt.

Er zijn algemene argumenten tegen bomenkap en specifieke argumenten tegen de kap van deze ene boom of boomgroep. Specifieke argumenten wegen zwaarder dan algemene. De boom in kwestie is monumentaal, beeldbepalend, de enige in de straat, oud, gezond of staat niemand in de weg, dat zijn allemaal specifieke argumenten. Algemene argumenten zijn ondersteunend: bomen dempen verkeerslawaai, reinigen de lucht, beperken gezondheidsproblemen, verlagen stookkosten van nabij gelegen huizen, dempen zomerhitte, verhogen de waarde van onroerend goed, etc. Een algemeen argument kan in een specifieke situatie toch een grotere rol spelen, bv. op een plek met veel luchtvervuiling is elke boom van belang voor het reinigen van de lucht en het beperken van gezondheidsschade voor de omwonenden. Ook de boomsoort kan in zo’n situatie nog een rol spelen: een altijd groen blijvende conifeer gooit hoge ogen als het gaat om het reinigen van de lucht van giftige stoffen. Loofbomen laten immers hun blad vallen, zodat ze in de winter de lucht niet langer kunnen filteren. 


Dit is deel 3 van een serie over bezwaar maken tegen bomenkap. Lees ook deel 1 en deel 2.

Groeiend verzet tegen Blekers natuurwet

Aalscholvers in het Hengelose Weusthagpark                           

Wat is natuur nog in dit land?

Een maaiveld met een borderrand
Drie plastic rozen op een vaas
Een schilderij waarop een haas
Een vogelkooitje aan de wand
Dat is natuur, in Nederland

Geïnspireerd door de beginregel van het gedicht De Dapperstraat van de grote dichter J.C. Bloem zou een toekomstige dichter op deze manier uiting kunnen geven aan de verbleking van de natuur in ons land. Zo’n vaart als in het gedicht zal het in werkelijkheid wel niet zo snel lopen, maar een feit is dat onze natuur flinke klappen zal krijgen als de nieuwe Wet Natuur van staatssecretaris Bleker in werking treedt. Bleker wil 70% van het budget voor natuur wegbezuinigen, de bescherming van een groot aantal natuurgebieden opheffen en de beschermde status van zo’n 80 dier- en 100 plantensoorten elimineren. Noodzakelijke verbindingszones tussen natuurgebieden worden nauwelijks nog aangelegd, landschappelijke waarde en ongereptheid zijn zaken die er niet meer toe doen, en vogels, dassen en andere dieren mogen opzettelijk verstoord worden. Jagers krijgen ruim baan om nog meer diersoorten te bejagen, ook in natuurgebieden! In 1995 was er juist kamerbrede overeenstemming dat de jacht in natuurgebieden niet thuishoort. Zaken waar tientallen jaren voor gestreden is worden in één klap onderuit gehaald. In de nieuwe natuurwet is er weinig voor nodig om afschotvergunningen te verstrekken. Zo is bv. alleen al het voorkomen van (vermoedelijke!) schade aan de visserij (dus ook de sportvisserij) genoeg om een vergunning af te geven om aalscholvers te schieten. Momenteel geldt nog de regel dat er alleen afschotvergunningen voor aalscholvers kunnen worden verleend als bewezen is dat ernstige schade wordt toegebracht aan de beroepsvisserij. Volgens Nico de Haan, ambassadeur van de Vogelbescherming, zijn die bewijzen tot nu toe niet geleverd. Door de nieuwe wet kan er straks op ruime schaal op aalscholvers gejaagd worden. Maar ook ganzen en andere trekvogels zullen de dupe worden. De toename van de jacht zal een sterk verstorende werking hebben, en dat zullen recreanten ook merken. Dieren zullen schichtiger worden. Er valt straks minder te zien.

Terwijl voor de Rijksoverheid de zorg voor de natuur geen issue meer is, laten steeds meer betrokken burgers zien dat zij wel hart hebben voor de natuur. Vorige week donderdag is de Partij voor de Dieren een sympathieke actie begonnen om een protestbos tegen de nieuwe Wet Natuur te planten. Iedereen kan voor 5 Euro een boom kopen. De stand staat inmiddels op ruim 22.000 bomen. Komende zaterdag worden ze geplant op een locatie in de provincie Utrecht. Kopers kunnen ze zelf poten of dat vrijwilligers laten doen. Maar ook daarna kunnen nog steeds bomen gekocht worden.

Bezwaarschrift tegen bomenkap (II)

  

Vorige maand gingen 6 populieren om langs de Hamerstraat.                        
Ze waren bijna een meter dik.                                                                     

Haastige spoed is zelden goed geldt ook voor het indienen van een bezwaarschrift. Wie als belanghebbende de kap van een of meer bomen wil tegenhouden heeft 6 weken de tijd om een gemotiveerd bezwaarschrift in te dienen bij de gemeente tegen het verlenen van een kapvergunning. Daar zijn trouwens geen kosten aan verbonden. Meestal is die 6 weken ruim voldoende om een goed bezwaarschrift op te stellen. Maar soms ontstaat er toch tijdsdruk, bijvoorbeeld omdat er al een hele tijd voorbij is gegaan voordat je erachter komt dat er plannen zijn om bomen bij je in de buurt te kappen. Niet iedereen volgt immers elke week welke kapvergunningen zijn afgegeven. In zo’n geval is het onverstandig om snel iets in elkaar te draaien om nog maar op tijd te zijn. Het is beter om dan het bezwaar in twee delen in te dienen. Voordat de termijn verloopt stel je een brief op waarin staat dat je bezwaar maakt op ‘nader aan te duiden gronden’. Dat geeft lucht om na te denken over een goede motivatie en ook tijd om te onderzoeken of het klopt wat over de boom beweerd wordt in de verleende vergunning (ziek, zwak, beschadigd, slechte kwaliteit, scheve kroon, staat in de weg, en zo meer). Verstuur binnen 1-2 weken nadat de termijn verlopen is een tweede brief met daarin de redenen van het bezwaar. Vergeet niet om in beide gevallen duidelijk aan te geven om welke vergunning het gaat. Noem de locatie, de boom en het nummer van de vergunning, dan kan het niet fout gaan. Voeg nog adres en handtekening toe en doe het op de post.

Je bezwaar zit nu in de ambtelijke molen. Ambtelijke molens malen langzaam, maar desondanks volgt al snel bericht dat de brief is ontvangen en dat er binnen X weken over beslist zal worden. Na de 2^e brief gaat het net zo. Voorlopig hoef je niets te doen. Tenminste 3 weken voor de behandeling van je zaak ontvang je een brief met een uitnodiging voor de hoorzitting. Schikt de datum niet dan moet je dat binnen 3 dagen laten weten. In de brief wordt ook gevraagd of je nog een aanvulling op het bezwaar hebt. Dat is een mooie gelegenheid voor het geval je iets vergeten bent of als nieuwe informatie opduikt. Maak daar dan gebruik van als je niet van plan bent om een mondelinge toelichting te geven op een hoorzitting van de commissie. Wie wel naar de hoorzitting gaat, en dat is zeker aan te raden, kan natuurlijk ook reageren, hoewel ook op de hoorzitting nieuwe informatie ingebracht kan worden.

Dit is deel 2 van een serie over bezwaar maken tegen bomenkap. Zie ook deel 1.