Roemloos einde voor Hengelose lichtlindes



Met een snijbrander werden de verbindingsstukken 
losgemaakt                                                               

Gisteren is begonnen met de sloop van de zogeheten lichtlindes op de Markt. Met veel fantasie deden de huizenhoge stalen gevaartes wel denken aan met lichtjes behangen leilindes, vandaar de naam. Op de valreep van de vorige eeuw werden ze in het kader van de herinrichting van de binnenstad op de Markt geplaatst, maar al binnen enkele jaren bleek het door een architectenbureau ontworpen ‘kunstwerk’ geen succes. Misschien dat het op een industrieterrein, langs een snelweg of bij een stadion wel tot z’n recht was gekomen, maar in de huiskamer van de stad droeg het megalomane volleybalnet – de omschrijving is van de enkele jaren geleden overleden Amsterdamse dichter  Simon Vinkenoog - duidelijk niet bij aan verbetering van de sfeer en de gezelligheid. Volgens Maarten Hollander van de PvdA-fractie was het de verpersoonlijking geworden van het mislukte marktplein, dat al vanaf het begin ook te leiden had van een fantasieloze legoblokkentoren, sombergrijze bestrating en véél te weinig groen.

  

De onttakelde lichtlindes vlak voordat ze tegen de vlakte gingen

In april 2008 besloot de gemeenteraad dat het ding van de Markt verwijderd moet worden en dat het hele plein in de revisie moet. Sommigen waren niet blij met de sloop van het bouwsel en hadden liever gezien dat het naar een betere locatie verplaatst zou worden. Maar niemand wilde een verhuizing betalen en dat is heel begrijpelijk, want als ik me goed herinner hebben alleen al de funderingen destijds een kapitaal gekost. Pro Hengelo deed vorig jaar nog een aardige poging om alleen de hogere delen te slopen en de onderzijde te behouden en van een overkapping en bankjes te voorzien, maar dit idee haalde het niet. En zo belanden de lichtlindes uiteindelijk op de schroothoop van de geschiedenis om daarmee plaats te maken voor echte bomen.

Een orchidee in de tuin



Een bloem van de brede wespenorchis wordt bezocht door een wesp

Een van de minst zeldzame inheemse orchideeën, de brede wespenorchis, kan zomaar in je tuin opduiken als de omstandigheden gunstig zijn. Anders dan veel tropische soorten zijn de bloemen van onze inheemse orchideeën bescheiden, zowel van grootte als van kleur. Vaak zijn ze amper een centimeter groot en in het geval van de brede wespenorchis gaat het om pasteltinten die variëren van groenig tot bleekgeel, licht roze en bruinige tinten. Niet spectaculair dus, maar voor wie de moeite neemt om de plant goed te bekijken valt er zeker wat te genieten. Het brede in de naam wijst op het brede blad. Wespen zorgen voor de bestuiving en gaven hun naam mee. Orchideeën leven vaak in symbiose met schimmels, dus alleen als een specifieke schimmel in de grond voorkomt is er kans dat een orchidee ergens gaat groeien. Voor de brede wespenorchis geldt dat ze geen hoge eisen stelt aan de grond. Wel moet deze onbewerkt zijn en vooral niet bemest. Voor orchideeën zijn het laatbloeiers; de bloeitijd loopt van juli tot in september. Ze planten zich ook voort via wortelstokken en vormen onder gunstige omstandigheden bloeiaren tot circa 80 cm hoog. Hoewel de brede wespenorchis in ons land vrij algemeen is valt hij onder de bescherming van de Flora- en Faunawet. De enkele tientallen soorten orchideeën in ons land zijn de afgelopen halve eeuw helaas sterk in aantal achteruit gegaan, vooral door bemesting; ze zijn dan ook voornamelijk nog te vinden in natuurreservaten.

Hengelo en het gif Round Up

Hengelo is nog steeds in de ban van het gif                                

Op een Kawasaki voor je werk door de stad toeren, wie wil dat nou niet? Twee keer per jaar bespuiten deze mannen in opdracht van de gemeente stoepen en straten in heel Hengelo met het onkruidverdelgingsmiddel Round Up, een vergif dat volgens fabrikant Monsanto weinig kwaad kan, maar dat in toenemende mate door onafhankelijke onderzoekers in verband wordt gebracht met kanker, de ziekte van Parkinson en andere ernstige gezondheidsklachten. De gemeente gebruikt het gif al jaren en heeft zich waarschijnlijk net als legio andere gebruikers in slaap laten sussen doordat Europa, gevolgd door onze eigen overheid, voor het gebruik ervan een vergunning heeft afgegeven. Wat veel mensen niet weten is dat deze vergunning werd verleend op basis van de gegevens die Monsanto zelf heeft overlegd, zo viel vandaag in Trouw te lezen. In het verleden is Monsanto herhaaldelijk door de Reclame Code Commissie aan het kruis genageld vanwege misleidende informatie over het gif, dat milieuvriendelijk heette te zijn. Het gebruik ervan neemt wereldwijd toe, maar desondanks is er gelukkig ook een hele reeks Nederlandse gemeenten die Round Up de rug toekeren en overgaan op andere middelen om onkruid tegen te gaan, zoals afbranden, borstelen of besproeien met heet water. Onder andere Breda, Eindhoven en Maastricht, bepaald niet de kleinste gemeenten, lieten het gif achter zich, maar Hengelo is nog niet zo ver. Zou het fabeltje dat gif spuiten goedkoper is dan andere methodes daaraan ten grondslag liggen? Greenpeace is inmiddels naar het Europees Hof gestapt met de vraag de vergunning van  Round Up zo snel mogelijk te herzien.

Lees hier Hengelo en het gif Round up, deel 2 en hier deel 3

Hengelose prairies

V.l.n.r. wilgenroosje Oldenzaalsestraat, rolklaver en klaproos Marskant,
kleine vos Marskant/Brugstraat, maaier Dennenbosweg

Gisteren spendeerde TCTubantia ruime aandacht aan het verschijnsel stadsprairies in Hengelo. Al jarenlang zijn er rondom het centrum bijna 30 braakliggende terreinen te vinden, plekken waar voortvarend gesloopt is met de bedoeling de ruimte te vullen met nieuwbouw, meestal appartementen. En toen kwam er een kink in de kabel, waardoor het nog heel lang kan duren voordat die nieuwbouw er ook staat. De huizenmarkt is immers totaal ingestort. Met de kantorenmarkt is het al niet anders: meer dan 20 % staat leeg, waarmee Hengelo ruim boven het landelijk gemiddelde zit.

Er wordt veel gemopperd over de kale vlaktes. Sommigen zouden ze graag veranderd zien in parkeerterreinen, maar parkeerruimte is wel het laatste waar gebrek aan is. Twee jaar geleden resulteerde de politieke ergernis in het besluit om de braakliggende terreinen rond het centrum in te zaaien met eenjarige planten zoals zonnebloem en klaproos. Daar is nog weinig van terecht gekomen, want de eigenaren zijn om diverse redenen niet enthousiast. Maar is het eigenlijk wel nodig om ze in te zaaien? De natuur zorgt toch zelf voor een groene aankleding? Helaas wordt dat gezien als onkruid, maar wie goed kijkt ziet er wilde planten groeien met mooie bloemen, zoals het wilgenroosje. Er kan zich een hele gevarieerde flora vestigen, zoals op het terrein aan de Marskant, waar tot de zomer van 2005 het voormalige politiebureau stond. Alleen al daar zijn meer dan 50 soorten van onze inheemse flora te vinden, waaronder rolklaver en klaproos. Er bloeien het hele jaar door planten, die weer vlinders en vogels aantrekken. Het enige dat moet gebeuren is niets! Elk jaar kan het mooier worden; geduld is wat we nodig hebben, en een andere kijk op ‘onkruid’, dat je ook zou kunnen waarderen als inlandse flora.

Controle op bomenkap broodnodig



Illegale kap aan de Zwavertsweg                          

Nu de Bomenstichting nog dit jaar haar deuren gaat sluiten valt voor mensen die op lokaal niveau bomen willen beschermen een belangrijke ondersteuningsbron weg. Dat controle op bomenkap broodnodig is blijkt wel uit incidenten die af en toe aan het licht komen.  Eind vorig jaar werd door het Actiecomité Bomenkap Oude begraafplaats Nee! met succes geprotesteerd tegen de voorgenomen kap van acht bomen op de oude begraafplaats aan de Bornsestraat te Hengelo, omdat er voor deze bomen geen kapvergunning voorhanden was. In februari was er ophef over illegale kap op industrieterrein Strootbeekpark, dat heringericht zou worden en waarvoor ruim 50 bomen zouden moeten verdwijnen. De bomenwerkgroep van de Natuur- en Milieuraad had daartegen bezwaar aangetekend, en nog voordat daarover beslist was werd alvast door de projectontwikkelaar een groot aantal bomen gekapt. En vorige week werden voortijdig zestien bomen gekapt op een terrein naast Zwavertsweg 122 om daar de bouw van drie huizen en 20 garageboxen mogelijk te maken.

Bouwbedrijf Aan de Stegge uit Enter, verantwoordelijk voor de projectrealisatie, had al een jaar in de clinch gelegen met buren, die niets van dat plan moesten hebben. Toen begin deze maand de omgevingsvergunning (de opvolger van de vroegere bouw- en kapvergunning) dan toch door de gemeente werd afgegeven duurde het niet lang tot een zware grijper de bomen, waaronder een bijzonder dikke berk, uit de grond trok. Een illegale actie van Aan de Stegge, want de termijn dat er bezwaar kan worden ingediend tegen de kap loopt nog tot 7 juli. De gemeente is op de hoogte gebracht. De bomenwerkgroep vreest dat projectontwikkelaars weinig ontzag hebben voor de gemeentelijke bomenverordening, die voorschrijft dat er pas gekapt mag worden als de gemeente aangeeft dat er binnen de gestelde termijn geen bezwaar is ingediend tegen de verleende vergunning.

Naschrift: De gemeente stelde na afloop van de bezwaartermijn dat er volgens haar geen sprake was van illegale kap, omdat er geen bezwaren zijn ingediend. Dit is een wel zeer discutabele uitspraak.

De Bomenstichting beëindigt haar activiteiten

Na 41 jaar inzet voor het behoud van bomen in het algemeen en monumentale bomen in het bijzonder zal de landelijk opererende Bomenstichting tot verdriet van velen haar activiteiten uiterlijk eind van het jaar staken. Die teleurstellende boodschap bracht zij vandaag in een brief over aan de omvangrijke achterban. Beëindiging van (project)subsidies van de Rijksoverheid in combinatie met een teruglopend aantal donateurs veroorzaakten een zo zwakke financiële positie dat doorgaan niet verantwoord is. Het is een groot gemis voor ons land, want de Bomenstichting is de enige natuurorganisatie die gespecialiseerd is in het behoud van bomen. Ze houdt niet alleen een register bij van monumentale bomen die van landelijk belang zijn, maar zij heeft in de loop van de tijd ook een grote schat aan kennis verzameld over de waarde en het behoud van bomen. De stichting ondersteunt niet alleen het lokale bestuur, maar ook circa 200 plaatselijke vrijwilligers, die zich inzetten om bedreigde bomen te behouden, met adviezen en publicaties als Bomen en wet, Welke boom heeft de X-factor? en Bomen en bouwen. Het ziet er naar uit dat de Bomenstichting de eerste landelijke natuurorganisatie wordt die onder invloed van de gigantische bezuinigingen op natuur door het Rijk (60% van het budget wordt wegbezuinigd!) haar werk moet staken. De stichting heeft 4 decennia lang gepleit voor een duurzame en groene leefomgeving, waarin bomen kansen krijgen om tot volle wasdom te komen. Dat is belangrijk, niet zozeer voor de natuur, alswel voor onszelf. Bomen verhogen het welzijn van mensen op velerlei manieren. Wat zal er gebeuren als wij dat niet meer op waarde weten te schatten?

Straatflora

 

V.l.n.r.: ooievaarsbek, paardebloem, kamille, klaproos                  

Na de overvloedige regenval van de afgelopen weken heeft de flora een flinke oppepper gekregen, niet alleen buitenaf, maar ook in de stad. Langzaam verschieten stoepen en straatranden die niet al te intensief gebruikt worden van kleur. Het zo vertrouwde grijs wordt groen gespikkeld door de onweerstaanbare groei van onze inheemse flora, hoewel ontsnapte tuinplanten als campanula en vrouwenmantel zich daar soms bij aansluiten. Wie van de natuur houdt hoeft eigenlijk niet eens de stad uit, zo zou je haast denken, want er groeit van alles en beslist niet alleen onaanzienlijk spul. Juni is een maand waarin heel veel planten bloeien, en dat zie je dan ook op straat in Hengelo. Ooievaarsbek op het Kuyperplein, paardenbloem, een doodgewone maar mooie plant en bovendien eetbaar, te vinden o.a. langs de Uitslagsweg, kamille langs de rand van de Oude Bornseweg en klaproos aan de Mesdagstraat zijn maar enkele voorbeelden van wilde planten die de straat kleur geven. Veel mensen vinden het maar onkruid, maar als je open staat voor de schoonheid van wat de natuur te bieden heeft dan denk je daar anders over.

De tuin als schatkamer

Met de klok mee: egel, mereljong, bruine kikker en gerande spanner

Wie de natuur ruimte gunt in de eigen tuin hoeft zich nooit te vervelen. Er is altijd wel iets dat voor een verrassing zorgt. Een gevarieerde natuurlijke beplanting trekt immers allerlei kleine diertjes, zoals spinnen, slakken en insecten, die niet alleen voedsel vormen voor een groot aantal vogels, maar ook voor bijvoorbeeld een leuk dier als de egel. Wie het goed doet kan in de loop van jaren tientallen vogelsoorten over de vloer krijgen en daar hoef je echt geen villapark of stadsrandtuin voor te hebben. Ook op een klein stukje grond in of bij het stadscentum kan het leven zich steeds rijker ontwikkelen als je daar maar voldoende mogelijkheden voor schept. Voedsel, water, beschutting en nestgelegenheid zijn belangrijk, maar ook toegankelijkheid. Egels moeten wel een doorgang kunnen vinden om binnen te komen, wat niet vanzelfsprekend is nu steeds meer tuinen met schuttingen afgescheiden worden. Het beste resultaat krijg je door verbindingen te maken met andere groene tuinen en niet alleen met achterpaden. Dat werkt op dezelfde manier als de ecologische hoofdstructuur, die natuurreservaten met elkaar moet verbinden, zodat dieren zich gemakkelijk en zonder grote risico's kunnen verplaatsen.

Ontspannen tuinieren

Loskomen van het moeten geeft meer ruimte voor ontspanning                      

Veel tuinen gaan tegenwoordig op de schop om ze onderhoudsarm te maken. We hebben wel wat anders te doen dan steeds met die tuin bezig te zijn. Druk, druk, druk, er zijn nog zo veel andere dingen die nog om aandacht vragen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds vaker groen eruit gaat om plaats te maken voor steen. Hagen moeten wijken voor schuttingen. Dat is lekker gemakkelijk, want steen en schuttingen vragen weinig onderhoud. Dat je daarmee ook het leven weg doet, daar staat niet iedereen bij stil.

We maken het ons ook wel erg moeilijk door de hoge eisen die we veelal aan een tuin stellen. Het gras moet kort gemaaid, de randen moeten strak, planten mogen niet door elkaar groeien, onkruid is taboe en slakken moeten bestreden worden. Er is heel veel moeten en dat kost allemaal tijd en energie. Wie los weet te komen van al dat moeten ontdekt al gauw dat tuinieren helemaal niet zoveel tijd hoeft te kosten en bovendien nog leuk is ook. Perfectie is eerder een last dan een lust en kan ontspannen tuineren flink in de weg staan. De natuur is immers niet perfect, kijk alleen al naar al die luizen, rupsen en slakken die wel weg weten met al die mooigevormde blaadjes. Met de bestrijding van die beestjes kun je heel druk zijn, terwijl je ze ook gewoon hun gang kunt laten gaan. In een natuurlijke tuin is doorgaans evenwicht. De aanwezigheid van veel bladverorberende beestjes trekt bijvoorbeeld vogels aan. Zie je de tuin als een provisiekamer voor vogels, vlinders en andere leuke dieren, dan kijk je met andere ogen naar de vraatsporen van slakken en rupsen. Heel veel werk wordt dan overbodig. Genieten van de natuur kan echt in de eigen tuin!

Stop het stenen tijdperk

Een tuinreservaat biedt voedsel en beschutting voor veel dieren                    

Met de enorme bezuinigingen op natuur, die onze regering bezig is dooor te voeren, wordt het belang van stadsnatuur steeds groter. Natuur buiten de bebouwde kom komt steeds verder in de knel, niet alleen door de bezuinigingen, maar ook door ontwikkelingen op het platteland, waar maisakkers en eenvormige graslanden weinig mogelijkheden bieden voor onze wilde flora en fauna. Samen met parken en plantsoenen kunnen de miljoenen particuliere tuinen een vluchtplaats worden voor dieren en planten die het buiten de stad steeds moeilijker krijgen. Ze worden steeds belangrijker voor het in stand houden van de natuurlijke verscheidenheid aan planten en dieren.

Wat is er mooier dan natuur onder handbereik? Zonder kilometers te maken, zonder eerst te stressen in de file of op drukke perrons, ontspannen genieten van vogels, vlinders en talloze andere dieren in de eigen omgeving, dat draagt bij aan een aangenamer leven. Toch zijn er nog steeds veel mensen die om uiteenlopende redenen hun tuin vooral vullen met stenen in plaats van groen. Voor natuur is daar weinig plaats meer. Om deze trend te helpen keren zijn ruim twee maanden geleden de makers van het radio- en tvprogramma Vroege Vogels met steun van verschillende natuurorganisaties en onder het motto 'Stop het stenen tijdperk' begonnen met een informatiecampagne om een natuurlijke tuininrichting te promoten. Op http://www.tuinreservaten.nl/ kan iedere tuinbezitter de eigen tuin aanmelden als tuinreservaat, mits de tuin voldoet aan een aantal eisen. Het gaat niet alleen om zo min mogelijk bestrating, maar ook om andere zaken die je tuin tot een natuurrijke plek maken, zoals bijvoorbeeld voedsel verschaffende bomen en heesters, nestkastjes, doorgangen voor egels naar andere tuinen, een rommelhoekje of een composthoop. Inmiddels hebben al vele honderden mensen hun tuin geregistreerd.

Margrieten in Thiemsland

Op het groene eiland naast de oude begraafplaats bloeien al wekenlang wilde margrieten aan de rand van het water. Deze nieuwkomers uit dezelfde familie als kamille en madeliefje geven het eiland iets vrolijks en zonnigs mee. Het groene eiland heeft jarenlang geleden heeft onder een intensief maairegime, dat van de inheemse flora weinig heel liet. Vorige zomer lag het eiland er wekenlang op een troosteloze manier bruin aangebrand bij, omdat er ook met droogte en felle zon gemaaid werd, zelfs als er helemaal niets te maaien viel doordat de groei tot stilstand was gekomen. Het zou veel verschil maken als de gemeente in het kader van de bezuinigingen minder vaak gaat maaien. Als het gras langer is, is het minder kwetsbaar voor verdroging. In lang gras leven bovendien meer insecten, een belangrijke voedselbron voor de vogels om ons heen.

'Bomen' is een werkwoord



Overal zie je nieuwe rododendronaanplant. Fraai om te zien,  
maar de natuurwaarde is niet erg groot.                                   

Het is al weer 400 dagen geleden dat het weblog 'Bomen in Hengelo' het levenslicht zag. Van april 2010 tot nu ging het vooral over de ontwikkelingen op de oude begraafplaats aan de Bornsestraat naar aanleiding van de voorgenomen kap van 35 tot 46 bomen. Als een soort actieblog gaf het achtergrondinformatie aan buurtbewoners en andere belangstellenden over wat er achter de schermen gaande was. Het verzet tegen de kap heeft wel zin gehad. We hebben met z'n allen flink wat stampij gemaakt, waardoor de kap niet in stilte uitgevoerd kon worden, en het oorspronkelijke herinrichtingsplan is op enkele onderdelen bijgesteld. Zo is de door veel mensen gewaardeerde atlasceder behouden gebleven. Waar de kapvergunning verplichtte tot herplant van slechts 15 bomen, zijn er inmiddels 35 aangeplant. We hebben ook gepleit voor behoud van biodiversiteit op de begraafplaats. Het is onduidelijk wat dat heeft opgeleverd. Iedereen kan zien dat er veel cultuurgewassen zijn aangeplant, maar niet uitsluitend. Er is immers ook veel klimop en maagdenpalm in de grond gezet. Eigenlijk is het nog veel te vroeg om op dit punt een oordeel te vellen, want de werkzaamheden zijn nog lang niet afgerond, en daarna duurt het nog enkele jaren voordat er echt iets over te zeggen valt. Nu het kerkhof duidelijk weer in de lift zit, vervalt de noodzaak om er regelmatig over te schrijven. Vanaf nu zullen andere zaken de boventoon voeren. 'Bomen' is per slot van rekening ook een werkwoord. Wel blijven 'groene' onderwerpen dominant. De oude begraafplaats zal in dit weblog af en toe voorbij blijven komen.

Tenslotte wil ik iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan de verbetering van het verbeterplan voor het kerkhof van harte bedanken voor de inzet.

Het kerkhof in de lift

Bodembedekkers in plaats van een boom                                                             

Gisteren sprak ik een bewoonster van Thiemsland die al maanden geen stap meer op de oude begraafplaats had gezet omdat ze bang was zich rot te schrikken van de gevolgen van de kap van 30 bomen in februari. Misschien dat meer mensen vanwege die reden huiver hebben om het kerkhof te betreden. Daar is echter geen reden meer voor. Met de aanplant van 35 jonge bomen en vele heesters zit het kerkhof gelukkig weer in de lift. En zoals ik vorige week al schreef valt het, nu er overal weer blad aan de bomen zit, niet eens zo heel veel op dat er 30 bomen gekapt zijn. Op sommige plekken, zoals in het achterste deel van het kerkhof en langs de Bornsestraat, is de verandering opvallend, maar de nieuwe aanplant maakt veel goed. Ik vindt het wel een misser dat het gat, dat aan de oostkant ontstaan is doordat daar een grote conifeer abusievelijk gekapt is, niet gevuld is met een nieuwe boom. De grond is slechts beplant met lage, gecultiveerde bodembedekkers, terwijl het bij de gemeente en de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud toch bekend moet zijn dat er nieuwbouwplannen bestaan voor het aanpalende terrein. Dat kan overigens nog wel 10 jaar duren, en het zou daarom juist slim zijn om er nu al op in te spelen door het planten van een boom. Daarmee voorkom je dat toekomstige nieuwbouw het intieme karakter van het kerkhof al te zeer aan zal tasten. Een nieuwe conifeer zou hier wel op zijn plaats zijn.

Hoewel er op het achterste deel van het kerkhof nog steeds gewerkt wordt aan het inplanten van nieuwe aanplant, kan ik iedereen aanraden om eens een kijkje te nemen. Inmiddels zijn alle onveilige, lage hekjes, die voor zijpaden gespannen waren, verwijderd, nadat enkele weken geleden een oude man erover was gestruikeld en met een dubbele enkelbreuk naar het ziekenhuis was afgevoerd. De hekjes waren oorspronkelijk bedoeld om de konijnen tegen te houden uit het deel waar vorig voorjaar al jonge aanplant was neergezet, maar ze hebben nooit gefunctioneerd. De konijnen sprongen er gewoon overheen, en daarbij bleek dat de nieuwe beplanting niet eens op hun menu stond. Iedereen kan nu weer veilig de zijpaden verkennen, maar wees wel alert wel op de stenen richel midden op het hoofdpad, die de begrenzing van het rond 1840 gesloopte kerkje aangeeft. Die richel steekt heel verradelijk enkele centimeters boven de grond uit.

Een wonderlijke keuze

De 12 jonge lindebomen op de oude begraafplaats die een zogenaamde 12-apostelenboom moeten gaan vormen hebben inmiddels gezelschap gekregen van nog twee losstaande linden. Wat onmiddellijk opvalt is dat één van de twee wel heel dicht op de gespaarde levensboom staat. De keuze van deze locatie roept vragen op, want het kan haast niet anders dan dat de levensboom de groei van deze linde sterk gaat beïnvloeden. Hij is met een omtrek van twee meter immers beslist geen kleintje meer. Gaan er over een paar jaar stemmen op om de levensboom maar te kappen, omdat hij de linde in de groei belemmert? Was er dan echt geen betere plek op het kerkhof te vinden? Heel vreemd allemaal als je bedenkt dat bij de kap van heel wat bomen het argument in stelling werd gebracht dat ze te dicht op andere stonden. Nu zetten gemeente en Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud zelf nieuwe aanplant boven op bestaande bomen. Eerder gebeurde dat al met de 12 linden, die te dicht op een fraaie magnolia zijn geplant. Oorspronkelijk wilde men de levensboom kappen, maar gelukkig bleef hij behouden. Hopelijk wordt deze bijzonder fraaie boom niet het slachtoffer van de nieuwe aanplant.

Het kerkhof heeft de afgelopen weken een flinke gedaante wisseling ondergaan. Alle bomen staan in blad, waardoor het veel minder opvalt dat er 30 bomen gekapt zijn. Ook zijn er in totaal 35 jonge bomen geplant, waaronder behalve de 12 linden ook vier berken en een stuk of tien hulsten. Dat ziet er over het algemeen goed uit en het is ook een hele verbetering vergeleken met de oorspronkelijke plannen, waarbij de verplichting bestond om slechts 15 bomen te planten als compensatie voor de kap van 35 exemplaren. Merkwaardig is wel dat er geen enkele conifeer onder de jonge aanplant zit, terwijl wel het merendeel van de coniferen op het kerkhof tegen de vlakte ging. Zou de ontwerper van het herinrichtingsplan soms een hekel hebben aan coniferen?

Een 12 apostelenboom als nieuwkomer

Er is hard gewerkt op de oude begraafplaats. De oude betonschutting is van klimop ontdaan, er is een nieuw hek tegenaan gezet en aan de voet ervan is nieuwe klimop aangeplant, zodat het hek in de toekomst niet meer zo in het zicht loopt. Ook op een strook grond tussen de nieuwe taxushaag langs de Bornsestraat en de 12 pas ingeplante lindenbomen is klimop gepoot als bodembedekker. De lindenbomen, die in één groot plantgat zijn gezet, vormen samen een zogenaamde 12 apostelenboom.

In dit geval vormen acht bomen een ring van twee meter doorsnede, waarbinnen de resterende vier linden zijn geplant. Ze staan allemaal op ongeveer een halve meter van elkaar. Over pakweg een jaar of vijftig raken de stammen elkaar en daarna vergroeien ze langzamerhand tot een geheel. Zoiets wordt wel een bomenboeket genoemd. De stammen groeien een beetje uit elkaar, zodat er een beeld ontstaat als bloemen op een vaas. Bomenboeketten werden in de 19e eeuw en in de Engelse landschapstijl vaak gebruikt om op een snelle manier een hele dikke boom te krijgen. Na 100 jaar is deze al drie meter dik, terwijl een losse linde na een eeuw pas één meter dik is. Het is wel de vraag of de vier bomen in het midden van de cirkel op den duur niet in de knel komen. Op een gegeven moment is er in het centrum geen ruimte meer voor diktegroei. Overleven ze dat?

Een 12 apostelenboom is een mooi concept, maar het staat of valt met een goede uitvoering. De linden staan nogal dicht bij een grote schubconifeer en bovendien zijn ze pal naast een magnolia gepoot. Dat was de beste plek, volgens een ambtenaar. Maar is dat ook zo? Het lijkt erop dat de linden ook een paar meter meer in de richting van het poortgebouw geplant hadden kunnen worden. Zoals het nu is wordt een radicale ingreep in de magnolia onontkoombaar, willen de linden een kans maken. Dat kan leiden tot de sloop van de halve boom, die gezond en wel prachtig in bloei staat. We zouden zuinig moeten zijn op de fraaie magnolia's die tijdens de bloei in het voorjaar het kerkhof een fantastische aanblik geven.

Nieuwe aanplant

De afgelopen week is er een begin gemaakt met de aanleg van nieuwe beplanting op de oude begraafplaats. Kleine rododendronstruiken, krente- en peperboompjes en veel bodembedekkers zijn uitgepoot op het oudste deel van het kerkhof. Het zijn vooral cultuurgewassen, wat een aanzienlijk verschil is met de oude situatie, waar klimop en andere inheemse planten een grote rol speelden. Verder is er een taxushaag aan de kant van de Bornsestraat geplant, zodat het gat dat door de kap van zeven schubconiferen is ontstaan, gesloten is. Achter deze haag zijn 12 lindebomen op een kluitje geplant, op zo'n manier dat ze in de toekomst tot één boom vergroeien. Daarover volgende week meer.

Gered van de motorzaag

De lente ontvouwt zich langzaam op de oude begraafplaats. De oude rododendrons aan de noordzijde beginnen te bloeien nu de temperatuur de hoogte in gaat en de regen zorgt voor voldoende vochtigheid. Eigenlijk was het de bedoeling van de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud om ze neer te halen, maar gelukkig hebben we daar een stokje voor kunnen steken. De kleur van de bloemen is prachtig wit met een zweempje zachtrose. Het is moeilijk te begrijpen waarom zoiets fraais van het kerkhof verbannen zou moeten worden, maar het schijn te maken te hebben met de wens om het grasveld te vergroten. In plaats van deze rij rodo's is er een groepje aan de zuidkant van het grasveld verwijderd. Veel andere heesters die zouden moeten verdwijnen staan nog steeds overeind, zodat we nog kunnen genieten van hun ontluikende bloesems. Ondanks de enorme ingrepen is het kerkhof in voorjaarstooi onveranderd een prachtige plek.

Precies een jaar geleden boden een aantal tegenstanders van de bomenkap op de oude begraafplaats aan burgemeester Kerckhaert 372 handtekeningen aan voor een groener Thiemsland en tegen de bomenkap. Wij confronteerden hem met het contrast tussen de rijke groene oase, die het kerkhof is, en de zeer matige groenstructuur van de aanpalende, dichtbevolkte wijk Thiemsland. Wat van zichzelf al goed is wordt aangepakt, zo hielden we hem voor, en wat niet goed is krijgt daarentegen te weinig aandacht. Onze stad verdient beter dan het 'verbeterplan' van de VGO! We vroegen hem om zijn invloed aan te wenden om dat ongelukkige plan om te buigen. Een jaar later is het plan van de VGO weliswaar aangepast, maar de veranderingen lijken niet wezenlijk. Misschien is het nog te vroeg voor een eindconclusie, omdat het werk nog niet af is. Het lijkt er echter op dat de VGO de gemeente op sleeptouw heeft kunnen nemen. De intimiteit en beslotenheid, die zo karakteristiek waren voor dit oeroude kerkhof, zijn goeddeels verdwenen. Zal dat ooit nog terugkeren?

Boomfeestdag: bomen smaken naar meer

Leerlingen van de Annie M.G. Schmidtschool planten bomen                           

Vandaag werd de 55e boomfeestdag gevierd met het planten van 40 berken en lariksen op de hoek van de Europaweg en de Torenlaan. De boomfeestdag wordt georganiseerd door de Stichting Boomfeestdag, waarin 15 landelijke natuurorganisaties verenigd zijn, in samenwerking met circa 400 gemeenten. De stichting heeft als doelstelling kinderen kennis, inzicht en begrip voor bomen en de functie van bomen voor de samenleving bij te brengen. Elk jaar worden gemeenten en provincies opgeroepen om extra bomen te planten, en daarbij kinderen in te schakelen. Kinderen zijn per slot van rekening de nieuwe volwassenen en het is belangrijk dat zij bomen in hun hart meedragen. Het thema van dit jaar: "Bomen smaken naar meer" is ingegeven om nadrukkelijk aandacht te vragen voor de waarde en het belang van bomen in de stad. Bomen langs straten, op pleinen en speelplekken maken buurten leefbaar. Ze zorgen voor schone lucht, en verhogen de gezondheid en het welzijn van mensen en dieren. 'Smaken naar meer' verwijst ook naar de vruchten van bomen, die er voor zorgen dat insecten en vogels de bomen bezoeken. Bomen dragen zodoende bij aan een grotere soortenrijkdom. Ruim 100.000 schoolkinderen hebben vandaag bomen geplant. De Stichting Boomfeestdag stelt sinds 2005 een prijs beschikbaar voor de gemeente die op deze dag het meeste CO2 per inwoner vastlegt door het planten van bomen. Overigens vormen de boompjes, die vandaag in Hengelo zijn geplant, een deel van de compensatie voor het bos dat jaren geleden moest wijken voor de aanleg van IKEA. Volgens de gemeente zijn sinds de kap van het bos al op meerdere locaties bomen geplant ter compensatie. Het gaat hier blijkbaar niet om extra bomen...

Stadsgroen in de kijker



Van het intieme en besloten karakter van de oude begraafplaats is niet veel over

De laatste tijd buitelen de berichten in TC Tubantia over stedelijk groen in Hengelo over elkaar heen. Deels heeft dat te maken met recente acties voor het behoud van groen in de Hasseler Es en op de oude begraafplaats, maar daarnaast gaat het ook om heel andere zaken, zoals het bomenhart in Thiemsland, illegale kap op het Strootbeekpark, en het verplaatsen van het restant van een tijdens de storm van 12 juli vorig jaar gesneuvelde eeuwenoude eik. Het belangrijkste is dat de aandacht voor groen in onze stad er ruimschoots is: 11 berichten in 9 dagen, inclusief 4 ingezonden brieven, waarvan er 3 de bomenkap op de oude begraafplaats als onderwerp hebben. Wat opvalt is dat Groen Links zich niet in de discussie mengt, terwijl je van deze partij toch zou mogen verwachten dat stadsgroen een onderwerp is waar zij zich mee kan profileren. Andere partijen springen in het gat dat Groen Links laat vallen. Het CDA is tegen de aanleg van een skatebaan in het plantsoen bij de voormalige Bataafse Kamp en vindt dat dit park groen moet blijven, omdat het één van de weinige groene longen is in de binnenstad. Pro Hengelo en CDA stelden in de vergadering van de raadscommissie Fysiek van 15 maart kritische vragen over nieuwe kaalslag in de Hasseler Es, welke klaarblijkelijk indruist tegen de gemaakte afspraken over een time-out met betrekking tot het weghalen van groen in die wijk. En iets langer geleden spraken Pro Hengelo, VVD en Christenunie zich uit voor uitstel van de omvangrijke bomenkap op het kerkhofje aan de Bornsestraat, helaas tevergeefs. Wat het kerkhof betreft heeft Groen Links voor het laatst in februari 2010 een kritische vraag gesteld over de gang van zaken aldaar. Toen de partij vorig jaar in het nieuwe college van B&W de portefuille groenbeheer kreeg toebedeeld werd het kerkhof tot gevoelig onderwerp verklaard, en dat was meteen het einde van de kritische opstelling van voorheen. De partij liet zich samen met haar wethouder Janneke Oude Alink inpakken door de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud, een groot voorstander van minder bomen op het kerkhof. Daar is het nu een kale boel. Gelukkig voor de wethouder valt er ook iets positiefs te melden: de gemeente ziet de kap van honderden jonge bomen langs de A1, die eigendom zijn van Rijkswaterstaat, niet zitten. Deze bomen zouden moeten verdwijnen vanwege het ophogen van de geluidswallen. De gemeente zet zoveel mogelijk in op verplaatsen of handhaven. Dat lijkt mij een prima aanpak.

Een hart voor bomen II

Sinds eind vorige week ligt er een houten hart niet ver van het sluisje in de Drienerbeek in Thiemsland. Vanwege het vele puin in de grond had de oplevering vertraging opgelopen. Het zal nu niet lang meer duren of schoolklassen zullen het educatieve belevingspad langs de Berflobeek volgen, beginnend bij Veldwijk Zuid niet ver van de rand van de stad en eindigend bij de grachten van Huys Hengelo vlakbij het centrum. Het liefdesverhaal van Geesje Lansink en Wessel Maats, dat zich afspeelde op het einde van de zestiende eeuw, vormt een mooi voertuig voor het belevingspad, waarbij het wel de bedoeling is dat de schoolkinderen iets leren over water. Ze moeten bijvoorbeeld de helderheid en zuurgraad van het beekwater meten en ze krijgen onderweg informatie over eigentijdse onderwerpen die samenhangen met de beek. Het bomenhart past prima in deze nieuwe route, die naar verwachting in april gereed is. Het heeft niet alleen de hartvorm van een lindeblad, waarmee het verwijst naar de liefde, maar je kunt er ook een boom in zien. Bomen hebben een sterke invloed op het lokale klimaat, op de grondwaterstand en daarmee ook op het peil van de beek. Bomen verdampen niet alleen water, wat in tijden van hitte een verkoelend effect heeft, maar ze houden het ook vast. Ze voorkomen dat bij regen het water te snel wordt afgevoerd. Als regenwater te snel wordt afgevoerd vergroot dat de verdroging en bovendien bestaat dan de kans dat de riolering al dat water niet kan verwerken. Daarom is het noodzakelijk dat we goed zorgen voor onze bomen, die overigens om meerdere redenen belangrijk zijn voor de leefbaarheid van de stad. Juist in een tijd waarin de heersende tuinmode ontgroening en verstening in de hand werkt zou het mooi zijn om de waarde van bomen ook bij jonge mensen onder de aandacht te brengen.

Lees hier Een hart voor bomen, deel I

Belevingswaarde

 

Moeraseiken kleuren prachtig in de herfst        

Een week geleden meldde TC Tubantia dat volgens het college van B&W de belevingswaarde van Hengelo omhoog moet. Dat is goed nieuws, want op dat vlak kan er nog veel verbeterd worden. Volgens wethouder Eric Lievens moet Hengelo vooral de stad worden van het cultureel erfgoed. Dat zal niet meevallen, want wie in de binnenstad rondkijkt krijgt niet de indruk dat dit het sterkste punt van onze stad is. Toch hebben we met o.a. Tuindorp en het ROC wel wat in huis. Achtergrond van dit streven is de in de nota Vrijetijdseconomie uitgewerkte wens om meer toeristen naar de stad te krijgen, en om eigen inwoners langer in de stad te houden, om zo de lokale economie te versterken. Groen wordt daarbij ook van belang geacht, en dat inzicht biedt hoop voor iedereen die een groene stad voorstaat. In de eerste plaats denkt de gemeente aan het nieuwe Weusthagpark en aan de stadsranden. De emoties bij burgers lopen echter vooral hoog op als groen in de wijken op de schop gaat, zoals onlangs bij de oude begraafplaats en in de Hasseler Es. In het laatste geval wordt al de conclusie getrokken dat het weghalen van groen door de gemeente de wijk duurzaam lelijker lijkt te maken. De nieuwe aanplant leidt volgens de CDA-fractie niet automatisch tot een kwaliteitsverbetering. Als dat zo is, dan gaan we de verkeerde kant op: aan de belevingswaarde wordt afbreuk gedaan. Wil je mensen in de stad houden dan is juist een groene omgeving belangrijk, en de gemeente speelt daarin een cruciale rol. Een fraai voorbeeld van hoe je de belevingswaarde van een straat kunt verbeteren is te zien aan bv. de Bornsestraat, waarlangs ooit grote bomen stonden. Na de kap ervan eind jaren '20 kreeg deze straat een steeds troostelozer aanzien, totdat de gemeente kort na de eeuwwisseling twee rijen moeraseiken plantte. Wat een verschil! Kijk, daar kun je mee voor de dag komen!

Bomenhart in aanbouw

De gemeente is eind vorige week begonnen met de bouw van een houten hart in Thiemsland in het verlengde van het Heemafstraatje niet ver van de Drienerbeek. Er worden stammen voor gebruikt van bomen die bij de storm van 12 juli 2010 gesneuveld zijn. De gemeente had om ideeën gevraagd om iets met al dat stormhout te doen, en het idee dat ik inbracht, nl. een bomenhart in de vorm van een lindeblad, werd uitverkoren om uitgevoerd te worden. Ik had het eigenlijk niet meer verwacht dat het nog realiteit zou worden, want het is niet een werkje dat je even op een achternamiddag uitvoert. Zoals ik op 28-7-2010 al beschreven heb ging mijn oorspronkelijke ontwerp uit van een hart van circa 10 bij 15 meter, dat leek mij een ideale grootte om iets te laten ontstaan uit al dat dode hout. Het is namelijk de bedoeling dat het hout een voedingsbodem vormt voor nieuw leven. De gemeente heeft gekozen voor een formaat van drie bij vier meter in verband met de kosten. Dat is aanzienlijk kleiner, maar nog groot genoeg om het idee gestalte te geven, en het pleit voor de gemeente dat zij ondanks de penibele financiële situatie de uitvoering ter hand heeft genomen.

Lees hier Een hart voor bomen, deel I en hier deel II

Feest

Veteranen bij de 65e herdenking van de bevrijding.         
 Zij brachten ons de vrijheid om te kiezen.                                    

Gisteren was een zonovergoten, stralende verkiezingsdag. Verkiezingen zijn voor sommigen een feest van de democratie, terwijl anderen vinden dat ze wel wat beters te doen hebben. We vergeten wel eens hoeveel strijd er voor het algemeen kiesrecht geleverd is. We staan er ook te weinig bij stil dat nog veel landen geleid worden door dieven die iedereen in de boeien slaan die het waagt om een woord van kritiek te uiten, om het over ergere dingen maar niet eens te hebben. Bij alle problemen en probleempjes waar we ons druk om maken moeten we niet vergeten dat we in een gezegend land leven, een land dat niet geleid wordt door ongelukkigen die het normaal vinden om hun eigen mensen te onderdrukken. Ook al zijn deze provinciale verkiezingen gekaapt door Haagse politici, dan nog is het een kostbaar iets dat wij onze leiders kunnen kiezen. Vanzelfsprekend is dat bepaald niet in deze wereld.

Ook als je bestuurder bent is het niet fijn om met kritiek geconfronteerd te worden, maar het kan je wel verder helpen. Over wethouder Oude Alink is de laatste tijd veel kritiek uitgestort in verband met het groenbeheer in de Hasseler Es en op de oude begraafplaats, allebei zaken die zij heeft geërfd van een voorganger. Ook tijdens de raadsvergadering van eergisteren kreeg zij weer de wind van voren. Leo Janssen van Pro Hengelo stelde vragen over de illegale kap van in totaal 23 bomen op het Strootbeekpark, en over ambtenaren die zich voor burgers uitgeven om de publieke opinie over het groenbeleid te beïnvloeden. Daarnaast had het CDA een interpellatiedebat aangevraagd over het verwijderen van groen in de Hasseler Es. We moeten geen schuttingdiversiteit hebben, maar biodiversiteit, aldus fractievoorzitter Wibaut Dragt van het CDA, die het niet ontgaan was dat bewoners de gaten, die ontstaan zijn door het plotsklaps door de gemeente verwijderde groen, vaak vullen met schuttingen. De wethouder dient richting te geven, en dat is wat ontbreekt bij het groenbeheer. Opvallend was dat veel partijen nu de biodiversiteit scherper op het netvlies hebben staan, en dat is winst voor de wethouder, die ook heel erg voor biodiversiteit is. Al met al werd er ruim een uur gedebatteerd over groen in de stad. Moet het groenbeleid niet op de schop, en wat zijn daarvan de financiële consequenties? Dit krijgt nog een vervolg.

Wij blijven alert

Nog niet zo heel lang geleden werd er door een stel scholieren vanwege een schoolopdracht een spookfilm opgenomen op de oude begraafplaats. Die leende zich daar natuurlijk prima voor met al die spannende hoekjes in het groen, tussen de grote rododendronstruiken, de machtige coniferen en te midden van tot de verbeelding sprekende grafmonumenten. Daar werd je fantasie wel geprikkeld, want saai was het er bepaald niet. Maar de tijden zijn veranderd zoals we allemaal weten, en het is er nu heel erg kaal. De intimiteit, het geheimzinnige en bijzondere, en de geschiedenis zijn er goeddeels uit weg gesneden. Je hoort wel eens zeggen dat Hengelo een saaie stad is, wat ik overigens betwijfel, maar als het zo is, dan is onze stad weer een stukje saaier geworden. Maar laten we niet alleen treuren: we mogen ook blij zijn, want het had allemaal nog heel veel erger gekund. Als de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud helemaal de vrije hand had gehad, dan was er héél veel meer tegen de vlakte gegaan. Een jaar of tien geleden lagen er plannen om alle 100-jarige linden een kopje kleiner te maken. Als de gemeente daar geen stokje voor gestoken had dan was het waarschijnlijk uitgedraaid op bijna volledige kaalslag. Hoe begaan is deze vereniging toch met het groene erfgoed?

In november kreeg de klankbordgroep onaangekondigd de voorgenomen kap van 46 bomen voor de kiezen, hoewel er een kapvergunning was afgegeven voor slechts 35 bomen. Nu de bomenkap achter de rug is blijkt dat van die 35 bomen er 30 verdwenen zijn, met daarnaast nog een jonge treurceder en een oude kronkelhazelaar. In de loop van dit jaar wordt er voor een aantal gespaarde bomen alsnog een nieuwe kapvergunning aangevraagd. De gemeente heeft geen garantie gegeven dat er de komende jaren niets meer gekapt gaat worden, en daarom blijven we alert.

Gaat de gemeente undercover?



Dit bleef over van de oude hulstboom bij de ingang                                              

Afgelopen weekend was het erg druk op de oude begraafplaats. Veel mensen wilden de verwoestingen die zijn aangericht met eigen ogen zien. Het is al met al een kale boel geworden en veel mensen zijn er treurig door gestemd. Er zijn buurtbewoners die er 'snachts van wakker liggen. Weer heeft Hengelo laten zien dat het weinig historisch besef heeft. Hoeveel waardevols is er al wel niet door slopershanden verdwenen in onze stad? Het wordt zo langzamerhand tijd om eens na te denken waarom de gemeente zo vaak de verkeerde richting inslaat. Maar eerst nog wat anders!

Opmerkelijk nieuws bracht TC Tubantia van 26-2-2011. Het comité 'Een groene wijk maak je samen' maakte bekend dat een tweetal reacties op hun site afkomstig zijn van computers op het stadhuis. Dat blijkt uit de IP-adressen. Het gaat om reacties die opvallend afwijken van alle andere, omdat ze het gemeentelijk beleid toejuichen en verdedigen. Nu mogen ambtenaren natuurlijk net als elke andere burger hun mening geven. Ook voor hen geldt immers de vrijheid van meningsuiting. 'Rob de Vries' en 'Ina Greven' zijn bij de gemeente echter volslagen onbekend. Deze anonieme types proberen de publieke opinie vanuit het stadhuis te beïnvloeden en doen zich voor als buurtbewoner. 'Rob de Vries': "Het groen bij ons in de buurt was echt een keer aan vervanging toe." Zijn compaan legt geduldig uit dat groenstroken na 20-30 jaar op zijn. Het comité heeft in een brief aan de gemeenteraad het anonieme optreden verworpen.

Hebben ambtenaren, zo vraagt het comité Bomenkap Begraafplaats Bornsestraat Nee! zich af, vanuit het stadhuis ook anoniem de publieke opinie proberen te beïnvloeden ten aanzien van de bomenkap in het voormalige eldorado aan de Bornsestraat? Tussen de reacties op recente artikelen in TC Tubantia vallen er ook twee op die flink bij de rest uit de toon vallen. 'Speer' vindt het allemaal maar gezeur. Volgens 'Super toch' ligt alles er over een paar jaartjes weer pico bello bij. "Soms moet je de boel eens goed opknappen en ik denk dat dit is wat hier gebeurt! Respect voor de gemeente." Gewone burgers of ambtenaren undercover? Het is voor ons niet na te gaan. Een ding is duidelijk: de lieden die gemeentecomputers voor dit soort acties misbruiken handelen niet integer en hebben geen benul welke schade ze aanrichten. Het vertrouwen van burgers in de gemeente wordt er zo niet groter op.

Rawhide



Wild west op de oude begraafplaats                                                                        

De afgelopen week leek het wel wild west op de oude begraafplaats, en dat deed me denken aan het nieuwste gedicht van onze stadsdichter Reinier de Rooie, getiteld 'Rawhide'. Wie van een bepaalde leeftijd is herinnert zich vast nog de gelijknamige tv-serie, die in de jaren '60 populair was. Keep moving, moving, moving... Stoere cowboys, veedrijvers over de prairies van het wilde westen, in gevecht met de elementen en de indianen. Zwaar geromantiseerd natuurlijk, meer een sprookje, zoals elke toenmalige Hollywoodproductie over de pionierstijd in het westen van de Verenigde Staten in de tweede helft van de 19e eeuw. Wie 'Meridiaan van bloed' van de Amerikaanse schrijver Cormac McCarthy heeft gelezen, kent ook andere verhalen, zoals over het vermalen van de botten van de karkassen van bisons, die in miljoenenvoud over de prairies verspreid lagen, afgeschoten omdat ze in de weg liepen, of omdat de tong zo'n lekkernij was.

De vele Hengelose 'stadsprairies', de kaalslag die de gemeente pleegt in de Hasseler Es en op de oude begraafplaats, dat alles bij elkaar zijn voor Reinier de Rooie ongetwijfeld de ingrediënten geweest waaruit hij heeft geput voor zijn jongste geesteskind. 'Rawhide' heeft hij opgedragen aan al degenen die zich inzetten voor het behoud van de schoonheid en zich verweren tegen ambtelijk falen, en in het bijzonder aan de comités 'Een groene wijk maak je samen' en 'Bomenkap Begraafplaats Bornsestraat Nee!'. Meer werk van Reinier is te lezen op zijn weblog.

RAWHIDE

voor alle betrokkenen

onze prairies kennen geen fleur geen franje
liggen verlaten als achterhoek, omkaderd
en vergeten, verloren braakland waar geen
kind de stappen waagt wat vlinders achterna

men baggerschijt i.p.v. dotterbloem zaait niet
noch aangebrande orchis noch lange ereprijs
maar laat ons achter in ravage projectmatig
van zwijgzaam hullen achter bolknak boem

bezit schept verplichting roept de raadsheer
aan de ander die je bent in voorbijgaan aan
de moeder die daar woont aan de vader die
daar stierf waar nu bouwland de leegte laat

we zouden paarden moeten weiden en ezels
achteraf in bonte kleuren vol van hondsdraf
de vreugde doen bewijzen dat soms nog daad

aan mao refereert: laat duizend bloemen bloeien!

Het kerkhof ten grave gedragen



' Frederika, droog je tranen'                                                                                                                                                                     

De oude begraafplaats leek deze week wel op een slagveld. De ene boom na de andere ging neer, terwijl het geloei van kettingzagen de lucht vulde ter verbetering van dit lustoord. Vandaag vielen de laatsten van de verdoemde bomen in stukken uiteen. Voor Harry Takens van de voormalige bloemenzaak aan de Beukweg het moment om lucht te geven aan zijn afkeer van deze hele operatie. Midden op de dag plaatste hij een rouwkrans bij het beeld van Frederika ter Horst, die zich tijdens haar leven sterk heeft gemaakt voor het behoud van deze bijzondere plek. 'Frederika droog je tranen', vermeldt de tekst op een van de linten. Eerder waren al tientallen oude rododendrons en andere waardevolle heesters en bomen verwijderd, en nu er opnieuw zoveel verwoest is blijft er weinig over van haar werk. Takens heeft een levenslange band met het kerkhof, waar zijn grootvader hem mee naar toe nam om te genieten van de schoonheid, ver terug in de tijd toen hij nog een jochie was. Dan gaat het je wel aan het hart als je ziet hoe alles verprutst wordt en verandert in een kale boel. En het eindpunt is nog niet eens bereikt, want er gaan nog heel wat heesters tegen de vlakte.
Waarom liet wethouder Oude Alink dit gebeuren? Waarom kiest Hengelo zo vaak de verkeerde richting? Misschien dat in het door Radio Hengelo uitgezonden interview van vorige week zondag met haar een antwoord te vinden is. Ik kan het iedereen aanraden die het gemist heeft. Het is nog steeds te beluisteren op www.radiohengelo.nl/uitzendinggemist/nieuwsvizier totdat het zondag a.s. vervangen wordt.

Een vieze boel

Mossen en korstmossen op een oude grafzerk. Het leven komt voort uit de dood:   
is het geen wonder? Sommigen vinden dit echter een vieze boel...                             

Terwijl de sloop van meestal gezonde bomen op de oude begraafplaats gestaag vordert, zodat steeds duidelijker wordt wat voor een kale boel ons straks rest, dwalen mijn gedachten af naar de overwegingen van voorstanders van deze ingreep. Vorige week ontmoette ik op het kerkhof iemand die de bomenkap helemaal zag zitten. Hij was met een camera in de weer en ik maakte een praatje. We kregen het vanzelfsprekend over de bomen. 'Zolang die bomen hier staan blijft het een vieze boel', begon hij. Wat nou? Hij wees me op de groen uitgeslagen en bemoste grafzerken. Een vieze boel. 'En er komt ongedierte op af', vervolgde hij. Er ging mij geen licht op. Ging het om de konijnen misschien? 'Boommarters', zei hij, 'en ze zijn nog beschermd ook. Ze knagen de kabels van de auto door!' Nu knagen boommarters helemaal geen autokabels door, maar zijn neefje de steenmarter des te meer. De man wist zeker dat ze er zaten. Dat kan heel goed, want steenmarters houden wel van een dergelijke afwisselende, natuurrijke plek. Ik heb zelf wel eens vanuit m'n ooghoek een bruine schicht voorbij zien flitsen. Steenmarters kunnen inderdaad behoorlijke overlast veroorzaken door hun voorliefde om autokabels door te bijten. Dat heeft ermee te maken dat bij de fabricage van kabels in nieuwere auto's visolie is gebruikt. Gelukkig is er wel een oplossing tegen kabelbijtende steenmarters. Als je de autokabels omwikkeld met kuikengaas, dan heb je nergens meer last van. Dat je in plaats daarvan ook het leefmilieu van zo'n prachtig dier kunt verprutsen, daar had ik nog niet bij stil gestaan. 'Goed dat het gesaneerd wordt', vervolgde de man. Hij bezat oude foto's uit de tijd dat het kerkhof nog kaal was. 'Toen was het veel mooier', vond hij. Tja, over smaak valt niet te twisten. Als alles geasfalteerd zou worden, zei ik, ben je ook overal vanaf, maar dat ging hem gelukkig toch te ver.

Zouden er veel mensen in Hengelo ook zo over denken? Ik vermoed van wel, want anders zouden al die aanslagen op het groen in onze stad nooit zo omvangrijk zijn geworden. De waarde van een groene omgeving is nog lang niet overal doorgedrongen, en zelfs de gemeente en de lokale afdeling van Groen Links kunnen wat dat betreft nog veel ontdekken.

'Achterstallig onderhoud'

Hier stond een oude kronkelhazelaar                                          

Een forse achterstallige onderhoudsbeurt, dat is wat er gaande is op de oude begraafplaats, zo konden we vanochtend lezen in TC Tubantia. Met de kap van 35 bomen wordt het kerkhof weer in de oude luister hersteld, aldus de gemeente. Maar wat verkocht wordt als achterstallig groot onderhoud is echter een heuse grootschalige herinrichting, waarbij omwille van zichtlijnen en nette perkjes nog veel meer groen tegen de vlakte gaat. Zo sneuvelde begin deze week een kronkelhazelaar die er al tientallen jaren stond. Die moest weg zodat je de erachter liggende graven beter kunt zien. Zo'n hazelaar is nog best te verpoten, liet ik me door iemand vertellen die zelf zo'n fraai, oud exemplaar in de tuin heeft staan. Maar dat past blijkbaar niet in Het Plan, dat door de Vereniging Gemeenschappelijk Onderhoud is opgesteld en momenteel met 163.000 euro gemeentelijke subsidie wordt uitgevoerd. Aan het eind van het artikel komt voor de argeloze lezer toch nog de aap uit de mouw. Het kerkhof moet teruggebracht worden in de vroegere staat, de situatie van 1940: een strakke en rechte indeling met graven in het gelid. Het wordt opgeruimd en netjes, en voor de natuur is dat de dood in de pot.

Verkeerde boom aangezaagd

Gisterochtend was er geen enkel toezicht van de gemeente op de oude begraafplaats, en het duurde dan ook niet lang of het ging fout. Toen ik een ronde liep bleek dat een van de grote coniferen links van het hoofdpad al was aangezaagd, terwijl dit nou net een boom was die zou moeten blijven staan. De man met de zaag was verderop bezig om een 'plantje', laten we zeggen een oude hulstboom, om zeep te helpen. Ik zei hem dat de betreffende conifeer geen witte stip droeg, maar hij beriep zich op een plattegrond waar op zou staan dat die wel gekapt moet worden. Na wat vergeefse telefoontjes bereikte ik de coördinator wijkbeheer, die meteen in actie kwam. Hij legde de mannen uit dat ze alleen bomen met een stip om mogen zagen. Hopelijk heeft dat indruk gemaakt. Omdat de aangezaagde boom er niet uit uit ziet zal hij een dezer dagen wel omgezaagd worden. In dat geval blijft de andere, die eigenlijk zou verdwijnen, behouden. Het schijnt dat illegale kap regelmatig voor komt, zoals pas geleden nog op het Strootbeekpark, waar 15 oude bomen illegaal vernietigd werden. De bijna-illegale kap was voor ons aanleiding om onze groene wethouder op te roepen om de keten van onzorgvuldigheden te verbreken en om de kap onmiddellijk stil te leggen. De door de gemeente veel gebezigde mantra 'de zorgvuldigheid staat voorop' komt inmiddels in een steeds schriller daglicht te staan. We konden het niet laten om ook alle raadsfracties op hun verantwoordelijkheid te wijzen en vroegen hen om alsnog mee te werken aan een time-out. Daar verwachtten we helemaal niets van (alleen Pro Hengelo reageerde), maar we wilden het niet in stilte voorbij laten gaan. Een ritueel protest, meer was het niet. Tot zover zijn we gekomen in Hengelo.

Vandaag is er op het kerkhof trouwens geen enkele boom omgezaagd. Dat heeft vast van doen met de winterse kou. Wel werden er takken afgevoerd.

Naschrift: Te vlug heb ik hier geoordeeld dat er sprake was van (een poging tot) illegale kap. Nu ik een week later de verwarrende informatie die de gemeente verstrekt heeft nog eens doorblader kom ik tot de conclusie dat er geen sprake was van een begin van illegale kap. Wel heeft het bedrijf dat de kap uitvoerde zich op dit punt niet gehouden aan de opdracht van de gemeente.

Het uur U

Vanochtend om 7.45 uur arriveerde een uit twee man bestaande kapploeg aan de achterpoort van de oude begraafplaats om een begin te maken met de kap van om en nabij de dertig bomen. Ik was erbij om een foto te maken hoe ze de linie van vogelveren zouden platwalsen, maar die bleek al snel aan de kant gewerkt, mogelijk door degene die de poort aan de binnenkant opende. Schoonheid wordt niet op prijs gesteld. En het zal ook wel zo zijn dat iemand zich gerealiseerd heeft dat zoiets wel een heel verkeerd beeld oplevert.

Gistermiddag hebben we nog een laatste lobbypoging ondernomen om een meerderheid van raadsfracties achter een voorstel voor een time-out te krijgen, maar helaas kregen we alleen steun van Pro Hengelo, VVD en Christenunie. Het CDA kon niet snel genoeg tot een besluit komen, maar dat deed er ook niet meer toe toen duidelijk werd dat alle coalitiepartijen de kap toch gewoon door wilden laten gaan. Bijna allemaal hadden ze het over hoe zorgvuldig het allemaal gegaan was. Het voorbereidingswerk van ambtenaren, die in de voorgaande maanden bij voortduring hadden geroepen dat de zorgvuldigheid voorop staat, had zo zijn effect gehad. Ik gooide nog in de strijd wat we net gehoord hadden, namelijk dat de wijkvereniging Thiemsland/Weidedorp in het geheel niet was uitgenodigd om zitting te nemen in de klankbordgroep. Hoezo zorgvuldig? Het mocht niet baten. Zelfs voor een partij als de SP, voor wie burgerparticipatie even belangrijk schijnt te zijn als groen en biodiversiteit voor Groen Links, maakte dat geen verschil. En zo verdween ook deze laatste stohalm achter de horizon.

Het einde van een oude hulst                                                                                  

Vandaag, op de eerste dag van de bomenkap, zijn twee oude hulstbomen volledig vernield. Gistermiddag nog figureerden ze in een door Radio Hengelo afgenomen interview van wethouder Janneke Oude Alink.
De wethouder wilde er niet op in gaan; ze wilde niet discussiëren over afzonderlijke 'plantjes'. Plantjes! Plantjes!!! Het gaat om hulstbomen van 70-80 jaar oud, die zie je echt niet elke dag! Wat denigrerend van de wethouder, maar wat verhelderend ook is deze uitspraak. Van een wethouder die zo denkt over oude bomen kun je echt niet veel inzet verwachten. We zijn nog heel, heel, maar dan ook heel erg ver van huis...

De laatste linie

De natuur is onze bondgenoot                                                                                                                                                                  

De laatste uren tikken weg voordat de slopers aan de poort staan van de oude begraafplaats, om het natuurlijke en authentieke karakter, dat in 2009 al flink was aangetast, nog verder de nek om te draaien. Als laatste verdedigingslinie heb ik vandaag een lijn van vogelveren dwars over het pad bij de poort aan de achterzijde geplaatst. De kaalslagers zullen morgenochtend met hun zware materieel echt over de natuur heen moeten walsen om verder op het kerkhof hun slag te kunnen slaan. De veren staan symbool voor de vrijheid, in dit geval de vrijheid om een andere keuze te maken. 'Hengelo is een zee van lelijkheid met eilandjes van schoonheid. Laten we ons op de lelijkheid richten en de schoonheid met rust laten', aldus onze stadsdichter Reinier de Rooie. Ja, laten we ons op de lelijkheid richten, op de lelijkheid en niets anders dan de lelijkheid! De schoonheid redt zich wel!

Een eerbetoon

Een kleine delegatie van het comité 'Een groene wijk maak je samen' uit de Hasseler Es bevond zich onder de enkele tientallen aanwezigen bij het bevestigen van witte tulpen aan de stammen van de ruim 30 bomen die a.s. maandag op de oude begraafplaats geveld gaan worden. Tenzij wethouder Oude Alink, die groen en biodiversiteit zo belangrijk zegt te vinden, alsnog ingrijpt en een time-out instelt, net zoals zij dat onlangs in de Hasseler Es heeft gedaan. Van een wethouder van Groen Links zou je zowaar kunnen verwachten dat zij de idealen van haar partij probeert te realiseren door bedreigde stadsnatuur te behoeden voor vernietiging. Radio Hengelo en TC Tubantia, die allebei acte de presence gaven met een verslaggever en een fotograaf, gaf ik mee dat er nog hoop is zolang de bomen overeind staan. De tulpen zijn een eerbetoon aan de bomen en bovendien maken ze zichtbaar welke bomen gekapt gaan worden, want de merktekens zijn vaak op een plek aangebracht die niet duidelijk te zien is. Wij roepen wethouder Oude Alink op om de vernietiging van deze mooie plek tegen te houden.

Afscheidsritueel

Morgenmiddag rond 13.30 uur organiseert het comité tegen de bomenkap op de oude begraafplaats een klein ritueel door witte bloemen te bevestigen aan de ten dode opgeschreven bomen. Als wethouder Oude Alink niet ingrijpt, dan zullen circa 35 bomen maandag gekapt worden. Iedereen die zich betrokken voelt bij de oude begraafplaats is welkom.

Open brief aan de wethouder

Vandaag heeft het Actiecomité Bomenkap Begraafplaats Bornsestraat Nee! een open brief geschreven aan wethouder Oude Alink met daarin de oproep om met onmiddelijke ingang de voorgenomen kap van circa 35 bomen stop te zetten:
(...)
'Het actiecomité was vanochtend verrast uit de krant te vernemen dat u 'dolblij' bent dat bewoners en de gemeenteraad groen zo ontzettend belangrijk vinden. Wij verbazen ons echter over het feit dat kennelijk eerst professioneel en massaal actie gevoerd moet worden voor behoud van groen in de stad, voordat u burgers serieus neemt. U bent blij met draagvlak onder bewoners voor groen in de stad, maar dit draagvlak is er natuurlijk niet alleen als er massaal en professioneel actie gevoerd wordt, zoals in de Hasseler Es. Komt u als wethouder voor Groen Links en eerstverantwoordelijke voor het gemeentelijke groenbeleid niet sowieso op voor behoud van stadsnatuur, ook als bewoners niet de tijd en/of de energie en/of de mogelijkheden hebben om professioneel en massaal te protesteren?

Nu wij uit de krant hebben mogen vernemen dat u erg voor biodiversiteit bent, en blij bent met draagvlak voor groen in de stad, hebben wij de volgende vragen aan u. Hoe verhoudt zich dit alles tot uw inzet om het groen en de biodiversiteit op de oude begraafplaats te behouden en te beschermen tegen modieuze nieuwlichterij? Zou voor het behoud van dit prachtige stukje stadsnatuur met haar door de tijd gevormde karakter, werkelijk een parel aan de kroon van Hengelo, geen draagvlak zijn onder de inwoners? Bestaan bewoners alleen als zij luidkeels protesteren?

Wij hebben u meermaals geïnformeerd over de biologische rijkdom van deze prachtige plek, en over onze zorgen dat de geplande herinrichting daaraan afbreuk zal doen. Op dit stukje grond ter grootte van een postzegel bevinden zich bijna 60 soorten bomen en heesters, circa 40 soorten paddestoelen, een dertigtal soorten mossen en enkele tientallen soorten korstmossen. Meer dan 20 soorten vogels zijn er waargenomen, en er huizen zoogdieren als eekhoorn, vleermuis, marter, egel en konijn. De bomen absorberen verkeerslawaai. Ze filteren schadelijk fijnstof uit de lucht, wat in het bijzonder geldt voor de in ongenade gevallen coniferen. Ze werken als een koelelement in het hitte-eiland dat de stad is. En vanzelfsprekend bieden ze voedsel, nest- en schuilgelegenheden voor vogels en eekhoorns.

De omwonenden zijn bij aanvang van dit project in 2008/2009 volledig buiten spel gezet. U heeft weliswaar gepoogd dat te repareren met het instellen van een klankbordgroep, maar door een slechte voorbereiding hebben de omwonenden die daarin zitting hadden zich teruggetrokken. Wij constateerden te vele onzorgvuldigheden en hebben geen vertrouwen dat de komende herinrichting de begraafplaats ten goede zal komen. Wij vinden dat er te weinig nagedacht is over het hoe en waarom van de herinrichting, vooral met betrekking tot de natuur en het authentieke karakter van de begraafplaats. Wij zien parallellen met de herinrichting van de binnenstad van rond de eeuwwisseling: ondanks een financiële impuls opnieuw een verlies voor de stad. Wij vrezen dat met de herinrichting van de begraafplaats een voor de Hengelose binnenstad uniek en veelsoortig natuurgebied teloor gaat. Daar protesteren wij tegen, en wij dachten in u als wethouder voor Groen Links een bondgenoot te vinden. Wij zijn in uw inzet teleurgesteld.'
(...)
Wij hebben haar tevens verzocht om het herinrichtingsplan alsnog om te buigen in een natuurvriendelijke richting.